Η ακρίβεια πληρώνει τον λογαριασμό του κράτους

Το κράτος δεν χρειάστηκε να ανακαλύψει κάποιο νέο φορολογικό κοίτασμα. Του το παρέδωσε έτοιμο η ακρίβεια, στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στα καύσιμα και σχεδόν σε κάθε καθημερινή συναλλαγή.

Τα στοιχεία για το πρώτο επτάμηνο είναι αποκαλυπτικά. Τα καθαρά φορολογικά έσοδα ξεπέρασαν τον στόχο κατά σχεδόν 1 δισ. ευρώ, με τον ΦΠΑ να αποτελεί έναν από τους βασικούς πρωταγωνιστές. Η πραγματική υπέρβαση έφτασε τα 739 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις αυξήθηκαν κατά περίπου 2 δισ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι.

Ασφαλώς, ένα μέρος της αύξησης συνδέεται με την ανάπτυξη, τον τουρισμό, την ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και την προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής. Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο ευχάριστη πλευρά: όταν αυξάνονται οι τιμές, αυξάνεται μαζί τους και ο ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο.

Και εδώ βρίσκεται το κοινωνικό παράδοξο. Ο ΦΠΑ επιβάλλεται με τον ίδιο συντελεστή, ανεξάρτητα από το εισόδημα του καταναλωτή. Για ένα νοικοκυριό με χαμηλό εισόδημα, όμως, η επιβάρυνση είναι αναλογικά πολύ μεγαλύτερη. Όταν τα χρήματα κατευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά σε τρόφιμα, λογαριασμούς και βασικές ανάγκες, κάθε αύξηση τιμής μετατρέπεται σε πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.

Την ίδια ώρα, οι φόροι εισοδήματος των φυσικών προσώπων υπερβαίνουν τον στόχο κατά 346 εκατ. ευρώ, ενώ για τις επιχειρήσεις η υπέρβαση είναι μόλις 20 εκατ. ευρώ. Για τους μικρούς αυτοαπασχολούμενους, μάλιστα, παραμένει το ζήτημα της φορολόγησης με τεκμαρτό εισόδημα, που μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις σε επαγγελματίες με πραγματικά χαμηλά εισοδήματα.

Τα πρωτογενή πλεονάσματα είναι αναγκαία και η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί προϋπόθεση για τη μείωση του χρέους και την ενίσχυση της αξιοπιστίας της χώρας.

Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα συγκεντρώνει το κράτος. Είναι και από ποιους τα συγκεντρώνει.

Γιατί ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα μπορεί να είναι θετικό για τους αριθμούς, αλλά όταν ένα σημαντικό μέρος του προκύπτει από την ακρίβεια, τότε ο λογαριασμός έχει και κοινωνικό κόστος. Και αυτόν τον λογαριασμό, τελικά, τον πληρώνουν καθημερινά οι πολίτες.

Μίχου Μαριάνθη