Συντάξεις χηρείας: Τέλος η περικοπή μετά την τριετία

Στο 70% επανέρχονται οι συντάξεις για 8.552 δικαιούχους – Ποιοι εξαιρούνται από τις αλλαγές

Σημαντική αλλαγή στο καθεστώς των συντάξεων χηρείας τίθεται σε εφαρμογή από τις πληρωμές της 28ης Αυγούστου, καθώς καταργείται η περικοπή που επιβαλλόταν μετά την πρώτη τριετία σε περιπτώσεις όπου ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε παράλληλα δική του σύνταξη.

Η νέα ρύθμιση αφορά 8.552 δικαιούχους του Δημοσίου και επαναφέρει τη σύνταξη χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος, αντί του 35% που ίσχυε μετά την τριετία στις συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η μέση μηνιαία αύξηση υπολογίζεται περίπου στα 470 ευρώ, ενώ το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης εκτιμάται σε περίπου 4 εκατ. ευρώ τον μήνα.

Η αλλαγή έρχεται να αντιμετωπίσει ένα ζήτημα που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τα προηγούμενα χρόνια. Η λογική της περικοπής ήταν ότι, μετά την παρέλευση τριών ετών από την απονομή της σύνταξης λόγω θανάτου, εφόσον ο επιζών σύζυγος εργαζόταν ή λάμβανε δική του σύνταξη, το ποσό της σύνταξης χηρείας μειωνόταν στο μισό.

Με το νέο καθεστώς, αυτή η περικοπή καταργείται για τις περιπτώσεις που καλύπτει η ρύθμιση. Έτσι, η σύνταξη χηρείας θα παραμένει στο 70% της σύνταξης του θανόντος, ακόμη και όταν ο δικαιούχος έχει δικό του εισόδημα από εργασία ή λαμβάνει προσωπική σύνταξη.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για ανθρώπους που, μετά την απώλεια του συζύγου τους, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια σημαντική μείωση του οικογενειακού τους εισοδήματος. Σε αρκετές περιπτώσεις, η σύνταξη χηρείας αποτελούσε βασικό μέρος των μηνιαίων αποδοχών και η περικοπή μετά την τριετία δημιουργούσε πρόσθετη οικονομική πίεση.

Ωστόσο, η νέα ρύθμιση δεν αφορά όλους τους δικαιούχους συντάξεων χηρείας. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι.

Βασική προϋπόθεση είναι η σύνταξη χηρείας να έχει απονεμηθεί για θάνατο που επήλθε μετά τις 13 Μαΐου 2016, ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νόμου Κατρούγκαλου. Όσοι λαμβάνουν σύνταξη χηρείας από θάνατο που συνέβη πριν από αυτή την ημερομηνία δεν εντάσσονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση.

Αυτό έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τις οργανώσεις των συνταξιούχων, οι οποίες κάνουν λόγο για δημιουργία συνταξιούχων δύο ταχυτήτων. Το αίτημά τους είναι να υπάρξει αντίστοιχη αντιμετώπιση και για όσους βρίσκονται εκτός της νέας ρύθμισης, ώστε να μην υπάρχουν διαφορετικά δικαιώματα ανάλογα με την ημερομηνία θανάτου του συζύγου.

Ανάλογες επισημάνσεις γίνονται και για τις επικουρικές συντάξεις. Η νέα παρέμβαση αφορά κατά κύριο λόγο την κύρια σύνταξη και δεν δίνει αντίστοιχη λύση σε όλες τις περιπτώσεις επικουρικών συντάξεων χηρείας που έχουν υποστεί μειώσεις.

Ξεχωριστό είναι και το ζήτημα των αγροτικών συντάξεων. Για τους δικαιούχους του πρώην ΟΓΑ προβλέπεται διαφορετικός τρόπος εφαρμογής της μείωσης, καθώς η σχετική αλλαγή αφορά τη βασική σύνταξη και όχι το ποσοστό της σύνταξης χηρείας, το οποίο παραμένει στο 70%.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη ότι δεν θα αναζητηθούν αναδρομικά ποσά από περίπου 80.000 συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα που δεν είχαν υποστεί την προβλεπόμενη περικοπή. Πρόκειται για ένα ζήτημα που είχε δημιουργήσει ανησυχία σε μεγάλο αριθμό συνταξιούχων, καθώς υπήρχε ο φόβος ότι θα καλούνταν να επιστρέψουν σημαντικά ποσά.

Η νέα ρύθμιση περιλαμβάνει ακόμη ευνοϊκότερες προβλέψεις για ορισμένες κατηγορίες δικαιούχων. Σε περίπτωση που κάποιος λαμβάνει σύνταξη χηρείας και δική του σύνταξη, προβλέπεται δυνατότητα κατ’ εξαίρεση λήψης δύο εθνικών συντάξεων. Παράλληλα, για τα ορφανά και από τους δύο γονείς προβλέπεται μία εθνική σύνταξη από κάθε γονέα, αντί για μισή εθνική σύνταξη από κάθε πλευρά.

Το βασικό μήνυμα της αλλαγής είναι ότι η εργασία ή η λήψη προσωπικής σύνταξης δεν θα οδηγεί πλέον, στις περιπτώσεις που καλύπτονται από τη νέα διάταξη, σε μείωση της σύνταξης χηρείας μετά την τριετία. Η σύνταξη θα παραμένει στο 70% της σύνταξης του θανόντος.

Υπάρχει, όμως, και ένα σημαντικό κενό: η νέα ρύθμιση δεν προβλέπει επιστροφή των χρημάτων που είχαν ήδη περικοπεί κατά την προηγούμενη περίοδο. Έτσι, περίπου 8.000 δικαιούχοι του Δημοσίου που είχαν υποστεί μειώσεις δεν θα λάβουν αναδρομικά για το διάστημα κατά το οποίο η σύνταξή τους είχε περιοριστεί.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη συγκεκριμένη αλλαγή ως αποκατάσταση μιας αδικίας και ως σημαντική ενίσχυση του εισοδήματος των δικαιούχων. Για τους 8.552 συνταξιούχους που θα δουν τις αποδοχές τους να αυξάνονται από τις πληρωμές της 28ης Αυγούστου, η αλλαγή είναι πράγματι σημαντική.

Για όσους, όμως, παραμένουν εκτός, το ζήτημα δεν κλείνει εδώ.

Οι συντάξεις χηρείας αποτελούν ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κοινωνικό θέμα, καθώς πίσω από κάθε αριθμό και κάθε ποσοστό υπάρχει μια οικογένεια που έχει χάσει ένα μέλος της και προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή της με μειωμένο εισόδημα. Γι’ αυτό και το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αποκατάσταση για όσους εντάσσονται στη νέα ρύθμιση, αλλά η δημιουργία ενός ενιαίου και δίκαιου πλαισίου για όλους.

Η κατάργηση της περικοπής μετά την τριετία αποτελεί σημαντική αλλαγή. Η συζήτηση, όμως, για τις συντάξεις χηρείας φαίνεται πως δεν τελειώνει εδώ.