Φωτιά στο ενεργειακό κόστος: Βαρύς χειμώνας για τα νοικοκυριά

Πετρέλαιο θέρμανσης έως 1,90 ευρώ το λίτρο – Στα ύψη πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ρεύμα – Στο τραπέζι νέες επιδοτήσεις

Ο χειμώνας δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, όμως οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί έχουν ήδη αρχίσει να κάνουν τους υπολογισμούς τους. Η διεθνής άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο σκηνικό ενόψει της νέας περιόδου θέρμανσης, με το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις να απειλεί να ανέβει σημαντικά.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στο πετρέλαιο θέρμανσης. Η διάθεσή του ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου και, εφόσον διατηρηθούν τα σημερινά δεδομένα στις διεθνείς αγορές, η τιμή εκκίνησης εκτιμάται ότι μπορεί να κινηθεί κοντά στα 1,80 έως 1,90 ευρώ το λίτρο. Πέρυσι η περίοδος είχε ξεκινήσει περίπου στο 1,10 ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι η διαφορά μπορεί να φτάσει ακόμη και το 70%.

Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται αρκετές εκατοντάδες λίτρα για να περάσει τον χειμώνα, η διαφορά αυτή δεν είναι μια απλή αύξηση στην καθημερινότητα. Μετατρέπεται σε σημαντική πρόσθετη δαπάνη, την ώρα που ήδη έχουν προηγηθεί αυξήσεις σε τρόφιμα, υπηρεσίες και βασικά έξοδα διαβίωσης.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία, όπου οι χαμηλές θερμοκρασίες και η μεγαλύτερη διάρκεια της περιόδου θέρμανσης κάνουν το ενεργειακό κόστος ιδιαίτερα βαρύ. Για πολλά νοικοκυριά σε Γρεβενά, Κοζάνη, Καστοριά και Φλώρινα, η θέρμανση δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά βασική ανάγκη για αρκετούς μήνες τον χρόνο. Μια μεγάλη αύξηση στην τιμή του πετρελαίου, επομένως, περιορίζει ακόμη περισσότερο το διαθέσιμο εισόδημα.

Ακριβότερα και τα καύσιμα κίνησης

Η πίεση δεν σταματά στο πετρέλαιο θέρμανσης. Οι αυξημένες διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη περάσει στην αγορά καυσίμων, με την αμόλυβδη και το πετρέλαιο κίνησης να κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Στις 13 Σεπτεμβρίου η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης έφτασε τα 2,149 ευρώ το λίτρο, ενώ το ντίζελ κίνησης διαμορφώθηκε στα 2,108 ευρώ. Για τους οδηγούς η επιβάρυνση είναι άμεση, όμως οι συνέπειες είναι ευρύτερες. Το ακριβότερο καύσιμο αυξάνει το κόστος μετακίνησης, μεταφοράς εμπορευμάτων και λειτουργίας των επιχειρήσεων και, τελικά, μπορεί να περάσει ξανά στις τιμές των προϊόντων.

Σε μια περιοχή όπως η Δυτική Μακεδονία, όπου οι αποστάσεις και η χρήση του αυτοκινήτου αποτελούν καθημερινή ανάγκη για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, η εξέλιξη αυτή δεν είναι αμελητέα.

Πίεση και στο ηλεκτρικό ρεύμα

Στο ενεργειακό μέτωπο προστίθεται και το φυσικό αέριο. Η τιμή στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF κινείται κοντά στα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ οι αναλυτές δεν αποκλείουν νέα άνοδο πάνω από τα 100 ευρώ εφόσον συνεχιστούν οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι πιέσεις στην αγορά LNG.

Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει και την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή. Η τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας για τις 15 Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στα 170,25 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου βρίσκεται κοντά στα 160 ευρώ, περίπου 20% υψηλότερα από τον Αύγουστο.

Αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή πίεση δεν αφορά μόνο όσους θερμαίνουν το σπίτι τους με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Αφορά και εκείνους που χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια για θέρμανση, αλλά και τις επιχειρήσεις που βλέπουν το ενεργειακό κόστος να επηρεάζει καθημερινά τη λειτουργία τους.

Η γεωπολιτική κρατά τις τιμές ψηλά

Πίσω από τις αυξήσεις βρίσκεται ένα διεθνές περιβάλλον που παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο. Το Brent κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για τις ενεργειακές μεταφορές.

Την ίδια ώρα, η Ευρώπη μπαίνει στη χειμερινή περίοδο με τις αποθήκες φυσικού αερίου περίπου στο 67% της χωρητικότητάς τους. Η ανάγκη για νέες ποσότητες LNG ενόψει του χειμώνα μπορεί να αυξήσει τον ανταγωνισμό στην αγορά και να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίσει η πρώτη παραγγελία πετρελαίου τον Οκτώβριο. Το μεγάλο ερώτημα είναι σε ποια επίπεδα θα παραμείνουν οι τιμές καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.

Στο τραπέζι νέα μέτρα

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, η κυβέρνηση εξετάζει νέες παρεμβάσεις. Οι πρατηριούχοι ζητούν επιδότηση απευθείας στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης, ώστε η ενίσχυση να μειώνει την τιμή από την πρώτη αγορά.

Παράλληλα, εξετάζεται η παράταση της επιδότησης στο ντίζελ κίνησης, ενώ ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο να συνεχιστούν οι παρεμβάσεις στην αγορά καυσίμων. Στο κυβερνητικό τραπέζι βρίσκεται επίσης ο επανασχεδιασμός του επιδόματος θέρμανσης, με πιθανή αύξηση της ενίσχυσης και διεύρυνση των δικαιούχων.

Η προηγούμενη περίοδος έδειξε, άλλωστε, ότι το ύψος του επιδόματος μπορεί να διαμορφωθεί από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες έφτανε έως και τα 1.200 ευρώ.

Το ζητούμενο πλέον είναι αν οι παρεμβάσεις θα προλάβουν την έναρξη της περιόδου θέρμανσης και κυρίως αν θα είναι αρκετές για να περιορίσουν την επιβάρυνση.