Νέα δυνατότητα για ευάλωτα νοικοκυριά: Σώζουν το σπίτι τους πληρώνοντας ενοίκιο!

Ο νέος Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων αναμένεται να ενεργοποιηθεί το 2027. Θα αγοράζει την πρώτη κατοικία στο 70% της εμπορικής αξίας και θα την εκμισθώνει στον πρώην ιδιοκτήτη για 12 χρόνια, με κρατική επιδότηση έως 210 ευρώ τον μήνα και δυνατότητα επαναγοράς.

Μια δεύτερη ευκαιρία να διατηρήσουν τη στέγη τους, ακόμη και αν βρίσκονται αντιμέτωποι με πλειστηριασμό ή πτώχευση, θα έχουν χιλιάδες ευάλωτοι οφειλέτες μέσω του νέου Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που φιλοδοξεί να περιορίσει τις απώλειες κύριας κατοικίας για νοικοκυριά που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να παραμείνουν στο σπίτι τους ως ενοικιαστές.

Το σχέδιο προβλέπει ότι ο Φορέας θα αγοράζει την κατοικία του οφειλέτη και στη συνέχεια θα του την εκμισθώνει για χρονικό διάστημα έως 12 ετών. Παράλληλα, θα υπάρχει κρατική οικονομική ενίσχυση για την κάλυψη μέρους του ενοικίου, ενώ ο πρώην ιδιοκτήτης θα διατηρεί το δικαίωμα να αποκτήσει ξανά το ακίνητο, ακόμη και πριν από τη λήξη της δωδεκαετούς μίσθωσης.

Το επόμενο βήμα για την υλοποίηση του σχεδίου αναμένεται να γίνει έως τις 16 Νοεμβρίου, οπότε εκτιμάται ότι θα υπογραφεί η συμφωνία για την εισφορά των 100 εκατ. ευρώ από τις συστημικές τράπεζες. Το ποσό αυτό αποτελεί βασικό μέρος της χρηματοδότησης του Φορέα και συνδέεται με την ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας.

Ο προσωρινός ανάδοχος, η εταιρεία Christofferson, Robb & Co, ζήτησε από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών λίγες επιπλέον ημέρες για την ολοκλήρωση της συμφωνίας με τις τράπεζες, επικαλούμενος την πολυπλοκότητα της συναλλαγής. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την υλοποίηση του έργου.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μέσα στον Ιανουάριο του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθούν η οριστική κατακύρωση του διαγωνισμού, ο έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης με το Δημόσιο και η κύρωσή της από τη Βουλή. Η λειτουργία του Φορέα τοποθετείται αμέσως μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών.

Αγορά στο 70% της εμπορικής αξίας

Κεντρικό στοιχείο του προγράμματος είναι ο τρόπος με τον οποίο θα πραγματοποιείται η απόκτηση της κατοικίας. Ο Φορέας θα αγοράζει το ιδιοκτησιακό δικαίωμα του ευάλωτου οφειλέτη, καταβάλλοντας κατά κανόνα το 70% της εμπορικής αξίας του ακινήτου. Η αξία θα προσδιορίζεται από πιστοποιημένο εκτιμητή.

Σε περιπτώσεις όπου έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, η καταβολή του τιμήματος θα οδηγεί στη ματαίωση του πλειστηριασμού, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Μετά τη μεταβίβαση, ο πρώην ιδιοκτήτης θα παραμένει στην κατοικία του ως μισθωτής. Το ενοίκιο θα υπολογίζεται με βάση το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων κυμαινόμενου επιτοκίου, όπως δημοσιεύεται από την Τράπεζα της Ελλάδος, το πρόσθετο περιθώριο που έχει προσφέρει ο επενδυτής και την αξία του ιδιοκτησιακού δικαιώματος που αποκτήθηκε. Το μίσθωμα θα αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο.

Επιδότηση έως 210 ευρώ τον μήνα

Σημαντική παράμετρος είναι η κρατική επιδότηση, η οποία θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού και τα κριτήρια που προβλέπονται.

Με αυτόν τον τρόπο το κράτος θα καλύπτει ένα μέρος του ενοικίου, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα επιβαρύνει τον μισθωτή. Η ενίσχυση αποσκοπεί στο να καταστεί οικονομικά διαχειρίσιμη η παραμονή στην κύρια κατοικία για ανθρώπους που βρίσκονται ήδη σε ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική κατάσταση.

Πότε μπορεί να ξαναγίνει ιδιοκτήτης

Το δικαίωμα επαναγοράς αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του νέου μηχανισμού. Ο οφειλέτης θα μπορεί να αποκτήσει ξανά το σπίτι του ακόμη και πριν συμπληρωθούν τα 12 χρόνια, υπό την προϋπόθεση ότι είναι συνεπής στην πληρωμή των ενοικίων και διαθέτει τα απαραίτητα χρήματα.

Στην περίπτωση πρόωρης επαναγοράς δεν θα απαιτείται η καταβολή των ενοικίων για τα υπόλοιπα χρόνια της μίσθωσης. Το τίμημα θα προσδιορίζεται λαμβάνοντας υπόψη το ποσό που είχε καταβάλει αρχικά ο Φορέας, καθώς και την εμπορική αξία του ιδιοκτησιακού δικαιώματος κατά τον χρόνο της επαναγοράς.

Ωστόσο, προβλέπονται και αυστηροί όροι. Εάν ο μισθωτής αφήσει απλήρωτα τρία μισθώματα και δεν εξοφλήσει την οφειλή μέσα σε έναν μήνα από τη σχετική ειδοποίηση, η μίσθωση θα καταγγέλλεται και θα χάνει το δικαίωμα επαναγοράς.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε οφειλέτες που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση ή βρίσκονται αντιμέτωποι με διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία τους, λόγω οφειλών προς πιστωτή που διαθέτει υποθήκη ή προσημείωση στο ακίνητο.

Βασική προϋπόθεση είναι η έκδοση βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη, η οποία χορηγείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας gov.gr.

Η αίτηση θα υποβάλλεται σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του Φορέα και θα συνοδεύεται από τα απαραίτητα δικαιολογητικά, όπως στοιχεία ταυτότητας, τίτλους ιδιοκτησίας, βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη και κατασχετήριο ή απόφαση πτώχευσης.

Η γενική προθεσμία υποβολής είναι 60 ημερολογιακές ημέρες από την ημερομηνία του κατασχετηρίου ή τη δημοσίευση της απόφασης πτώχευσης. Για το πρώτο εξάμηνο λειτουργίας προβλέπεται ειδική εξαίρεση, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Απαραίτητη θα είναι επίσης η συναίνεση του ιδιοκτήτη για την αυτοψία από πιστοποιημένο εκτιμητή που θα ορίζει ο Φορέας. Σε περίπτωση συνιδιοκτησίας, απαιτείται και η σύμπραξη των υπόλοιπων συνιδιοκτητών.

Τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια

Για την ένταξη στο καθεστώς ευάλωτου οφειλέτη λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες προβλέπεται προσαύξηση του εισοδηματικού ορίου κατά 3.500 ευρώ για το πρώτο ανήλικο παιδί. Έτσι, για μονογονέα με ένα ανήλικο παιδί το όριο διαμορφώνεται στις 14.000 ευρώ ετησίως.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για νοικοκυριά στα οποία περιλαμβάνεται άτομο με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%. Στην κατηγορία αυτή τα εισοδηματικά όρια μπορούν να φτάσουν έως τις 42.000 ευρώ, ενώ η φορολογητέα αξία της ακίνητης περιουσίας μπορεί να ανέλθει έως τις 360.000 ευρώ, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.

Μέχρι τότε το ενδιάμεσο πρόγραμμα

Μέχρι να ξεκινήσει η λειτουργία του νέου Φορέα, οι ευάλωτοι οφειλέτες μπορούν να αξιοποιούν το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα Κρατικής Στήριξης. Αυτό προβλέπει αναστολή των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία και κρατική συνεισφορά από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα για την εξυπηρέτηση της δόσης του δανείου.

Η δημιουργία του Φορέα αποτελεί μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο αντιμετώπισης των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις, η απώλεια της ιδιοκτησίας δεν θα σημαίνει απαραίτητα και άμεση απομάκρυνση από την κατοικία τους. Το ζητούμενο, βέβαια, θα είναι κατά πόσο το νέο σύστημα θα μπορέσει να λειτουργήσει αποτελεσματικά και να δώσει πραγματική διέξοδο σε οικογένειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο να χάσουν το σπίτι τους.