Νέοι κανόνες στην αγορά εργασίας: Τέλος στους κρυφούς μισθούς στις προσλήψεις
Από την 1η Νοεμβρίου οι εργοδότες υποχρεούνται να ενημερώνουν τους υποψηφίους για τον μισθό και να παρέχουν στοιχεία για τις αμοιβές των εργαζομένων.
Αλλαγές στον τρόπο καθορισμού των μισθών, στις διαδικασίες πρόσληψης και στον έλεγχο των μισθολογικών ανισοτήτων φέρνει από την 1η Νοεμβρίου 2026 το νέο πλαίσιο μισθολογικής διαφάνειας. Οι εργοδότες θα έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν και τεκμηριώνουν τις αμοιβές, ενώ οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα ενημέρωσης για τους μισθούς και τις διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών.
Τις λεπτομέρειες εφαρμογής του νόμου 5316/2026 εξειδικεύει εγκύκλιος του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με στόχο να καθοριστούν ενιαίοι κανόνες για την ίση αμοιβή σε ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι αλλαγές αφορούν όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων τους, ενώ για τις μεγαλύτερες προβλέπονται πρόσθετες υποχρεώσεις καταγραφής και υποβολής στοιχείων.
Ο μισθός πριν από την πρώτη συνέντευξη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά όσους αναζητούν εργασία. Οι υποψήφιοι θα δικαιούνται να ενημερώνονται πριν από την πρώτη συνέντευξη για τον αρχικό μισθό ή το εύρος των αποδοχών που προβλέπονται για τη θέση. Η ενημέρωση θα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη και οι σχετικές προβλέψεις συλλογικών συμβάσεων εργασίας, όπου εφαρμόζονται.
Παράλληλα, στις αγγελίες και στις διαδικασίες επιλογής προσωπικού απαγορεύονται αναφορές ή κριτήρια που οδηγούν σε άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις λόγω φύλου ή οικογενειακής κατάστασης. Σκοπός είναι οι υποψήφιοι να αξιολογούνται με βάση τα προσόντα τους και να γνωρίζουν εξαρχής το μισθολογικό πλαίσιο της θέσης.
Τι υποχρεούνται να κάνουν οι εργοδότες
Από την 1η Νοεμβρίου όλοι οι εργοδότες θα πρέπει να διαθέτουν και να εφαρμόζουν γραπτώς τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές. Αυτές θα πρέπει να επιτρέπουν τη σύγκριση των θέσεων εργασίας, να προσδιορίζουν τα στοιχεία των αποδοχών και να προβλέπουν διαδικασία αναθεώρησης.
Για τον καθορισμό των αμοιβών θα χρησιμοποιούνται αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως οι δεξιότητες, η προσπάθεια, η ευθύνη και οι συνθήκες εργασίας. Μπορούν επίσης να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η προϋπηρεσία και άλλες δεξιότητες που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη θέση.
Όπου υπάρχουν εκπρόσωποι εργαζομένων, προβλέπεται η συμμετοχή τους στη σχετική διαδικασία. Οι επιχειρήσεις που δεσμεύονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορούν να αξιοποιούν τις κατηγοριοποιήσεις και τα μισθολογικά κλιμάκια που προβλέπονται σε αυτές.
Ποιες πληροφορίες μπορούν να ζητούν οι εργαζόμενοι
Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να υποβάλλουν γραπτό αίτημα και να ζητούν πληροφορίες τόσο για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους όσο και για τα μέσα επίπεδα αμοιβής, ανά φύλο, των εργαζομένων που εκτελούν ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Ο εργοδότης θα πρέπει να απαντά μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και, σε κάθε περίπτωση, εντός δύο μηνών από την υποβολή του αιτήματος. Επιπλέον, θα υποχρεούται να ενημερώνει κάθε χρόνο το προσωπικό για το δικαίωμα αυτό και για τον τρόπο άσκησής του.
Η πρόσβαση στις πληροφορίες θα γίνεται με τήρηση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων και εμπιστευτικότητας. Στόχος δεν είναι η ανεξέλεγκτη δημοσιοποίηση των ατομικών μισθών, αλλά η δυνατότητα διαπίστωσης αν υπάρχουν αδικαιολόγητες διαφορές στις αμοιβές.
Ποιες επιχειρήσεις θα υποβάλλουν στοιχεία
Πρόσθετες υποχρεώσεις προβλέπονται για επιχειρήσεις που απασχολούν τουλάχιστον 100 εργαζομένους. Τα στοιχεία θα αφορούν, μεταξύ άλλων, το συνολικό και το διάμεσο μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών, τις μεταβλητές αποδοχές και την κατανομή των εργαζομένων σε μισθολογικές κατηγορίες.
Για τις επιχειρήσεις με τουλάχιστον 250 εργαζομένους, η πρώτη υποβολή στον Συνήγορο του Πολίτη προβλέπεται έως τις 7 Ιουνίου 2027 και θα επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Για όσες απασχολούν από 150 έως 249 εργαζομένους, η ίδια προθεσμία ισχύει για την πρώτη υποβολή, με επανάληψη ανά τριετία.
Για τις επιχειρήσεις με 100 έως 149 εργαζομένους, η πρώτη υποβολή προβλέπεται έως τις 7 Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία. Στοιχεία για τις μισθολογικές διαφορές ανά κατηγορία εργαζομένων θα πρέπει επίσης να παρέχονται στους εργαζομένους και στους εκπροσώπους τους, καθώς και στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον Συνήγορο του Πολίτη όταν ζητούνται, εντός δύο μηνών.
Πότε ενεργοποιείται ο έλεγχος για διαφορές
Η κοινή αξιολόγηση των αμοιβών ενεργοποιείται όταν συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις: καταγράφεται διαφορά τουλάχιστον 5% στο μέσο επίπεδο αμοιβής γυναικών και ανδρών σε κάποια κατηγορία εργαζομένων, η διαφορά δεν δικαιολογείται με αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια και δεν διορθώνεται μέσα σε έξι μήνες από την υποβολή των στοιχείων.
Η αξιολόγηση αποσκοπεί στον εντοπισμό των αιτιών, στην αποκατάσταση αδικαιολόγητων διαφορών και στη λήψη μέτρων για να μην επαναληφθούν. Η ύπαρξη διαφοράς 5% δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει διαπραχθεί παράβαση, καθώς εξετάζεται αν αυτή δικαιολογείται από θεμιτά κριτήρια.
Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει αυτόματες αυξήσεις μισθών για όλους. Εισάγει, όμως, σαφέστερες υποχρεώσεις ενημέρωσης και τεκμηρίωσης, δίνοντας στους εργαζομένους περισσότερα μέσα να ελέγχουν αν οι αποδοχές τους καθορίζονται με δίκαιο τρόπο.
