Πνευμονική ίνωση: Νέα στοιχεία για τον ρόλο του ύπνου
Πόσο αθώες είναι τελικά οι συνήθειες ύπνου; Νέα μελέτη ερευνητών από τα πανεπιστήμια του Μάντσεστερ, της Οξφόρδης, του Νιούκασλ, του Λονδίνου και του Τορόντο αναδεικνύει μια πιθανή σύνδεση ανάμεσα στις διαταραχές του ύπνου και την ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση, μια σοβαρή και μέχρι σήμερα ανίατη νόσο των πνευμόνων. Σύμφωνα με τα ευρήματα, άνθρωποι που κοιμούνται τέσσερις ώρες ή λιγότερο καθημερινά είχαν περίπου διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν πνευμονική ίνωση. Αυξημένος κίνδυνος παρατηρήθηκε και σε όσους κοιμούνταν 11 ή περισσότερες ώρες, ενώ μικρότερη, αλλά υπαρκτή, αύξηση καταγράφηκε σε άτομα που ξενυχτούν συστηματικά ή εργάζονται μέχρι αργά τη νύχτα.
Η Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση (ΙΠΙ) είναι μια χρόνια, προοδευτικά εξελισσόμενη νόσος άγνωστης αιτιολογίας. Προκαλεί ουλοποίηση του πνευμονικού ιστού, με αποτέλεσμα οι κυψελίδες να αντικαθίστανται σταδιακά από ινώδη ιστό και να δυσκολεύεται η ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα. Ο μέσος όρος επιβίωσης μετά τη διάγνωση υπολογίζεται στα 3-5 χρόνια.
Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι εμφανίζονται 1-5 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 άτομα. Η νόσος είναι σπάνια πριν από την ηλικία των 50 ετών και εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες. Ο ρόλος του βιολογικού ρολογιού Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η σύνδεση με τον ύπνο μπορεί να σχετίζεται με τη λειτουργία των βιολογικών ρολογιών. Πρόκειται για μηχανισμούς που ρυθμίζουν τον οργανισμό σε 24ωρη βάση, επηρεάζοντας τον ύπνο, την έκκριση ορμονών και τον μεταβολισμό. Στους πνεύμονες, οι επιστήμονες εντόπισαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα βιολογικά ρολόγια των κυψελίδων. Σε ασθενείς με πνευμονική ίνωση, η λειτουργία αυτών των ρολογιών φαίνεται να είναι διαταραγμένη.
Πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι η απορρύθμιση των συγκεκριμένων μηχανισμών μπορούσε να ενεργοποιήσει διαδικασίες που οδηγούν σε ίνωση των κυψελίδων. Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού μπορεί να διαδραματίζει ρόλο στην εξέλιξη της νόσου.
Η πρωτεΐνη REVERBα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρωτεΐνη REVERBα, η οποία αποτελεί μέρος του μηχανισμού του βιολογικού ρολογιού. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπορεί να επηρεάζει τη λειτουργία του κολλαγόνου, μιας πρωτεΐνης που συνδέεται με τη δημιουργία ουλώδους ιστού στους πνεύμονες. Η ερευνητική ομάδα εξετάζει πλέον χημικές ενώσεις που θα μπορούσαν να μιμηθούν τη δράση της REVERBα. Σε εργαστηριακά πειράματα, η προσέγγιση αυτή φάνηκε να περιορίζει την παραγωγή ινώδους ιστού σε πνευμονικά κύτταρα. Όπως σημείωσε ο Δρ Peter Cunningham, η ανακάλυψη ανοίγει έναν νέο δρόμο για την κατανόηση της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης και ενδεχομένως για την ανάπτυξη μελλοντικών θεραπειών. Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι ο λίγος ή ο πολύς ύπνος προκαλεί από μόνος του πνευμονική ίνωση. Δείχνουν, όμως, ότι ο κιρκάδιος ρυθμός και η λειτουργία του βιολογικού ρολογιού αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση, καθώς μπορεί να αποτελούν έναν μέχρι σήμερα υποτιμημένο παράγοντα στη νόσο.
