Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Μεγάλες αλλαγές στα Δημοτικά Συμβούλια

Συνεδριάσεις με περισσότερη δημοσιότητα, νέοι κανόνες για την αντιπολίτευση, αλλαγές στις δημοτικές παρατάξεις και μεγαλύτερη ευελιξία για τους αντιδημάρχους

Σε μια νέα πραγματικότητα καλούνται να προσαρμοστούν οι Δήμοι με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων, των δημοτικών παρατάξεων, της Δημοτικής Επιτροπής και των αντιδημάρχων. Στο επίκεντρο μπαίνουν η μεγαλύτερη δημοσιότητα των συνεδριάσεων, η ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών, αλλά και η ενίσχυση του ρόλου της αντιπολίτευσης.

Οι αλλαγές παρουσιάστηκαν, μεταξύ άλλων, από τη Ρεγκίνα Βασιλάτου, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Οργάνωσης και Λειτουργίας Τοπικής Αυτοδιοίκησης του υπουργείου Εσωτερικών, με τους Δήμους να καλούνται πλέον να προσαρμόσουν τη λειτουργία των οργάνων τους στο νέο πλαίσιο.

Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί κάθε Δημοτικό Συμβούλιο. Κάθε Συμβούλιο θα πρέπει να συντάξει και να εγκρίνει τον δικό του Κανονισμό Λειτουργίας, με απόλυτη πλειοψηφία των μελών του. Δεν θα υπάρχει πλέον ένα ενιαίο πρότυπο Κανονισμού που θα εκδίδεται από το υπουργείο, γεγονός που αφήνει μεγαλύτερο περιθώριο στους Δήμους να οργανώσουν τη λειτουργία τους σύμφωνα με τις ανάγκες τους, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί την υποχρέωση άμεσης προσαρμογής.

Αλλάζει και ο τρόπος διεξαγωγής των συνεδριάσεων. Οι συνεδριάσεις μπορούν να πραγματοποιούνται διά ζώσης, μέσω τηλεδιάσκεψης ή με μικτό τρόπο. Παράλληλα, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου μπορεί να αποφασίσει τη διεξαγωγή συνεδρίασης και εκτός του δημαρχείου, αρκεί να βρίσκεται εντός των ορίων του Δήμου. Καταργείται, επίσης, η υποχρέωση να πραγματοποιείται τουλάχιστον μία συνεδρίαση διά ζώσης κάθε μήνα.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για δημοτικούς συμβούλους που βρίσκονται σε περίοδο εγκυμοσύνης ή μετά τον τοκετό. Για τις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής μέσω τηλεδιάσκεψης ή με μικτό τρόπο, ενώ καθορίζονται ειδικοί κανόνες ακόμη και για τη διαδικασία της μυστικής ψηφοφορίας.

Πιο αυστηροί γίνονται και οι κανόνες για την προετοιμασία των συνεδριάσεων. Η πρόσκληση για τις τακτικές συνεδριάσεις πρέπει να κοινοποιείται τουλάχιστον τρεις πλήρεις ημέρες πριν από τη συνεδρίαση και να συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δημοτική αρχή και υπηρεσίες θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει εγκαίρως την προετοιμασία των θεμάτων που οδηγούνται προς συζήτηση.

Σημαντική είναι και η ενίσχυση της δημόσιας εικόνας των Δημοτικών Συμβουλίων. Οι συνεδριάσεις δημόσιου χαρακτήρα μεταδίδονται υποχρεωτικά ζωντανά μέσω διαδικτύου, ενώ τα πρακτικά και οι αποφάσεις των οργάνων πρέπει να δημοσιοποιούνται στην ιστοσελίδα του Δήμου, με τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων γίνεται έτσι περισσότερο ανοιχτή προς τους πολίτες, οι οποίοι μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση στις συζητήσεις και στις αποφάσεις.

Στο νέο πλαίσιο αποκτούν μεγαλύτερη θεσμική παρουσία και οι νέοι. Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Νέων μπορεί να συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου με δικαίωμα λόγου, ενώ δυνατότητα παρέμβασης προβλέπεται και για τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι νέες ρυθμίσεις για τις δημοτικές παρατάξεις. Η ανεξαρτητοποίηση ενός δημοτικού συμβούλου γίνεται πλέον με δήλωση, ενώ η διαγραφή πραγματοποιείται με απόφαση του επικεφαλής της παράταξης. Οι σχετικές επιλογές δεν ανακαλούνται. Παράλληλα, ανεξάρτητοι δημοτικοί σύμβουλοι μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον συγκεντρώνουν τον απαιτούμενο αριθμό, να δημιουργήσουν νέα παράταξη της μειοψηφίας.

Ο νέος Κώδικας προβλέπει παράλληλα μεγαλύτερο ρόλο για την αντιπολίτευση, καθώς καθορίζεται διαδικασία για την υποχρεωτική ένταξη θεμάτων που προτείνει στους πίνακες ημερήσιας διάταξης, μέσα στα προβλεπόμενα όρια. Πρόκειται για ρύθμιση που επηρεάζει άμεσα την ατζέντα των Δημοτικών Συμβουλίων και τον τρόπο με τον οποίο η μειοψηφία μπορεί να φέρνει ζητήματα προς συζήτηση.

Αλλαγές υπάρχουν και στους αντιδημάρχους. Καταργείται η υποχρέωση ελάχιστης διάρκειας της θητείας τους, δίνοντας στον δήμαρχο μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τον ορισμό και την αντικατάστασή τους. Η απόφαση ορισμού ισχύει άμεσα και δημοσιεύεται, ενώ συγκεκριμένες αρμοδιότητες παραμένουν αποκλειστικά στον δήμαρχο και δεν μπορούν να μεταβιβαστούν, όπως ο πειθαρχικός έλεγχος του προσωπικού και η δικαστική εκπροσώπηση του Δήμου.

Ρυθμίσεις υπάρχουν ακόμη για τις περιπτώσεις επανειλημμένης έλλειψης απαρτίας, τις διά περιφοράς συνεδριάσεις, τη μυστική ψηφοφορία και την υπογραφή των πρακτικών. Τα πρακτικά υπογράφονται από τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα, ενώ όπου υπάρχει δυνατότητα χρησιμοποιείται ψηφιακή υπογραφή.

Ο νέος Κώδικας επιχειρεί έτσι να αλλάξει όχι μόνο τις διαδικασίες αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί συνολικά το Δημοτικό Συμβούλιο. Περισσότερη δημοσιότητα, ψηφιακή πρόσβαση στις συνεδριάσεις και τις αποφάσεις, νέοι κανόνες για τις παρατάξεις και μεγαλύτερη ευελιξία στη διοίκηση είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου πλαισίου, που πλέον περνά από το επίπεδο της νομοθεσίας στην καθημερινή λειτουργία των Δήμων.