Δυτική Μακεδονία: Πάνω από τη μισή Περιφέρεια σε κίνδυνο ερημοποίησης
Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται ανάμεσα στις ελληνικές περιφέρειες που εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλή έκθεση στην ερημοποίηση, σύμφωνα με τα στοιχεία της νέας μελέτης του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το ποσοστό που καταγράφεται για τη Δυτική Μακεδονία φτάνει το 55,7%, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότερο από τη μισή έκταση της Περιφέρειας βρίσκεται σε συνθήκες που συνδέονται με την ερημοποίηση. Πρόκειται για ένα στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια περιοχή με έντονη αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα.
Η ερημοποίηση δεν σημαίνει ότι μια περιοχή μετατρέπεται κυριολεκτικά σε έρημο. Αφορά την υποβάθμιση της γης σε ξηρές και ημιξηρές περιοχές, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταδιακά η δυνατότητά της να στηρίξει καλλιέργειες, φυσική βλάστηση και παραγωγικές δραστηριότητες.
Για τη Δυτική Μακεδονία το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τις επιπτώσεις της ξηρασίας, τις μεταβολές στις βροχοπτώσεις και την αύξηση των θερμοκρασιών. Η πίεση που δέχονται οι υδάτινοι πόροι μπορεί να επηρεάσει την αγροτική παραγωγή, ενώ η υποβάθμιση του εδάφους δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για τις καλλιέργειες και την κτηνοτροφία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Η μελέτη κατατάσσει τη Δυτική Μακεδονία στις περιφέρειες όπου συνδυάζονται υψηλή έκθεση στην ερημοποίηση και αυξημένος κίνδυνος φτώχειας. Συγκεκριμένα, το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού καταγράφεται στο 29,5%, πάνω από τον εθνικό μέσο όρο που χρησιμοποιείται στη σχετική ανάλυση.
Η σύνδεση αυτή δεν σημαίνει ότι η ερημοποίηση προκαλεί από μόνη της τη φτώχεια. Δείχνει όμως ότι οι περιβαλλοντικές πιέσεις μπορούν να συναντήσουν ήδη υπάρχουσες οικονομικές και κοινωνικές αδυναμίες, αυξάνοντας την πίεση σε περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφικές και παραγωγικές δυσκολίες.
Για τη Δυτική Μακεδονία το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της ανάγκης για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Η περιοχή βρίσκεται ήδη σε διαδικασία μεγάλων αλλαγών και αναζητά νέες οικονομικές δραστηριότητες μετά τη σταδιακή απομάκρυνση από τον λιγνίτη. Η προστασία της γης και των υδάτινων πόρων αποτελεί επομένως βασική προϋπόθεση και για την αγροτική ανάπτυξη των επόμενων ετών.
Τα στοιχεία της ευρωπαϊκής έρευνας λειτουργούν περισσότερο ως καμπανάκι παρά ως πρόβλεψη για το μέλλον. Η αντιμετώπιση της ερημοποίησης απαιτεί καλύτερη διαχείριση του νερού, προστασία των εδαφών, προσαρμογή των καλλιεργειών στις νέες κλιματικές συνθήκες και παρεμβάσεις που θα περιορίζουν την περαιτέρω υποβάθμιση.
Και για τη Δυτική Μακεδονία, όπου η γεωργία και η κτηνοτροφία παραμένουν σημαντικές για την τοπική οικονομία, το ζητούμενο είναι πλέον σαφές: η γη που σήμερα παράγει πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να παράγει και τα επόμενα χρόνια.
