Νέο κύμα ανατιμήσεων: «Φωτιά» παίρνει ξανά η αγορά καυσίμων

-Το diesel ξεπερνά την αμόλυβδη και φέρνει νέο κύμα ακρίβειας

– Μεγαλύτερο το πλήγμα για τη Δυτική Μακεδονία

Υπάρχουν ειδήσεις που δεν αφορούν μόνο όσους γεμίζουν το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου τους. Αφορούν ολόκληρη την οικονομία. Μία από αυτές είναι το νέο ενεργειακό παράδοξο που καταγράφεται στην ελληνική αγορά καυσίμων: το πετρέλαιο κίνησης (diesel) σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζεται ακριβότερο από την αμόλυβδη βενζίνη, ανατρέποντας μια εικόνα που για χρόνια θεωρούνταν δεδομένη. Το φαινόμενο δεν αποτελεί απλώς μια ιδιαιτερότητα της αγοράς. Είναι ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα της ακρίβειας που απειλεί να μεταφερθεί σταδιακά σε κάθε προϊόν και υπηρεσία.

Οι διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, οι εξελίξεις στις αγορές πετρελαίου και οι πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα επηρεάζουν ξανά τις τιμές στα πρατήρια της χώρας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν το τελευταίο διάστημα, το diesel κίνησης πέρασε ακόμη και πάνω από τη μέση τιμή της αμόλυβδης, ένα φαινόμενο που είχε παρατηρηθεί και στην κρίση του 2022, αλλά επανέρχεται με νέα ένταση.

Το πρόβλημα, όμως, δεν περιορίζεται στους οδηγούς των πετρελαιοκίνητων οχημάτων. Στην πραγματικότητα, το diesel αποτελεί το «καύσιμο της οικονομίας». Με αυτό κινούνται τα περισσότερα φορτηγά που μεταφέρουν τρόφιμα, πρώτες ύλες και εμπορεύματα, τα αγροτικά μηχανήματα που στηρίζουν την παραγωγή, αλλά και σημαντικό μέρος των επαγγελματικών μετακινήσεων.

Κάθε λεπτό αύξησης στην τιμή του πετρελαίου κίνησης μεταφράζεται, αργά ή γρήγορα, σε αυξημένο κόστος μεταφοράς. Και όταν αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, ακριβαίνουν σχεδόν τα πάντα: από το ψωμί και το γάλα μέχρι τα οικοδομικά υλικά και τα προϊόντα των μικρών επιχειρήσεων.

Η Δυτική Μακεδονία βιώνει ίσως πιο έντονα αυτή την πραγματικότητα. Πρόκειται για μια περιφέρεια με μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις, ορεινό οδικό δίκτυο και έντονη εξάρτηση από τις οδικές μεταφορές. Για έναν επαγγελματία που εκτελεί καθημερινά δρομολόγια από την Κοζάνη προς τη Θεσσαλονίκη ή από τα Γρεβενά προς την Ήπειρο, η αύξηση στην τιμή του diesel δεν αποτελεί στατιστικό στοιχείο αλλά πραγματικό κόστος που αφαιρεί εισόδημα.

Στα Γρεβενά, μάλιστα, το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση. Ο νομός στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην κτηνοτροφία, στη γεωργία, στη δασική παραγωγή και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Όλες αυτές οι δραστηριότητες εξαρτώνται άμεσα από το πετρέλαιο κίνησης. Οι μεταφορές ζωοτροφών, γάλακτος, κρέατος, ξυλείας αλλά και των τοπικών προϊόντων πραγματοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά οδικώς.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις των Γρεβενών καλούνται να καλύψουν μεγάλες αποστάσεις για να προσεγγίσουν τα μεγάλα αστικά κέντρα και τις αγορές της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση στα καύσιμα μειώνει την ανταγωνιστικότητά τους και περιορίζει τα περιθώρια κέρδους.

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες παρακολούθησης των τιμών καταγράφονται καθημερινά διακυμάνσεις στα πρατήρια των Γρεβενών και της Δεσκάτης, με τους επαγγελματίες να αναζητούν συνεχώς οικονομικότερες επιλογές ανεφοδιασμού.

Το παράδοξο είναι πως η Δυτική Μακεδονία, η περιοχή που για δεκαετίες αποτέλεσε την «ενεργειακή καρδιά» της χώρας, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με αυξημένο ενεργειακό κόστος. Την ώρα που η απολιγνιτοποίηση συνεχίζει να αλλάζει την οικονομική φυσιογνωμία της περιοχής, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες καλούνται να διαχειριστούν ακόμη μία πίεση στον οικογενειακό και επαγγελματικό τους προϋπολογισμό.

Οι μικρές μεταφορικές εταιρείες δυσκολεύονται να απορροφήσουν τις αυξήσεις. Οι αγρότες βλέπουν το κόστος παραγωγής να μεγαλώνει. Οι κτηνοτρόφοι πληρώνουν ακριβότερα κάθε μεταφορά ζωοτροφών. Οι τουριστικές επιχειρήσεις, που προσπαθούν να αξιοποιήσουν τον φυσικό πλούτο των Γρεβενών και της Πίνδου, γνωρίζουν ότι ακόμη και το κόστος μιας εκδρομής επηρεάζεται από την τιμή του καυσίμου.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η ακρίβεια δεν ξεκινά από το ράφι του σούπερ μάρκετ. Ξεκινά πολύ νωρίτερα, από το κόστος παραγωγής και μεταφοράς. Όταν αυξάνεται το ενεργειακό κόστος, ολόκληρη η αλυσίδα της αγοράς προσαρμόζεται. Στην αρχή οι επιχειρήσεις προσπαθούν να απορροφήσουν τις αυξήσεις. Όταν όμως αυτό δεν είναι πλέον εφικτό, το κόστος περνά αναπόφευκτα στον τελικό καταναλωτή.

Οι αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ότι οι διεθνείς εξελίξεις εξακολουθούν να διαμορφώνουν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, ενώ οι διακυμάνσεις στις τιμές ενδέχεται να συνεχιστούν το επόμενο διάστημα.

Για την ελληνική περιφέρεια, και ιδιαίτερα για τη Δυτική Μακεδονία, το ζητούμενο δεν είναι μόνο οι τιμές στα πρατήρια. Είναι η συνολική ανθεκτικότητα της τοπικής οικονομίας απέναντι σε μια νέα περίοδο ενεργειακής αστάθειας.

Το ζητούμενο για την Πολιτεία είναι να μην αντιμετωπίσει το ζήτημα αποκλειστικά ως αριθμούς στους πίνακες του Παρατηρητηρίου Τιμών Καυσίμων. Πίσω από κάθε λεπτό αύξησης υπάρχουν επιχειρήσεις που παλεύουν να επιβιώσουν, επαγγελματίες που βλέπουν τα λειτουργικά τους έξοδα να διογκώνονται και οικογένειες που καλούνται να καλύψουν έναν ακόμη λογαριασμό.

Γιατί, τελικά, όταν ακριβαίνει το diesel δεν ακριβαίνει μόνο το γέμισμα του ρεζερβουάρ. Ακριβαίνει η μεταφορά, η παραγωγή, η αγορά και, στο τέλος της διαδρομής, η ίδια η καθημερινότητα όλων μας. Και αυτή είναι μια πραγματικότητα που η Δυτική Μακεδονία –και ιδιαίτερα τα Γρεβενά– γνωρίζουν καλύτερα από πολλές άλλες περιοχές της χώρας.

Μαριάνθη Μίχου