Αντιμετώπιση της ακρίβειας: Όριο στις τιμές τρόφιμων και βασικών αγαθών – Οι επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται κινδυνεύουν με εκατομμύρια ευρώ

Σε άμεση εφαρμογή τίθεται  από σήμερα  ένα νέο πακέτο έκτακτων οικονομικών μέτρων που επηρεάζει άμεσα την αγορά των σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την ακρίβεια και να συγκρατήσει τις ανατιμήσεις σε βασικά είδη διαβίωσης. Το μέτρο, που προβλέπει την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τρόφιμα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης, ενεργοποιήθηκε με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την επιβολή ανώτατου ορίου στο μεικτό περιθώριο κέρδους που μπορούν να εφαρμόζουν τα σούπερ μάρκετ, οι εταιρείες χονδρικής, οι βιομηχανίες τροφίμων και οι διανομείς σε 61 επιλεγμένες κατηγορίες προϊόντων. Η λίστα περιλαμβάνει είδη καθημερινής κατανάλωσης όπως ρύζι, φρυγανιές, αλεύρι, ψωμί, γάλα, τυρί, κρέας, ψάρια, ελαιόλαδο, καφέ, απορρυπαντικά, χαρτικά, πάνες για μωρά και τροφές για κατοικίδια.

Σύμφωνα με τα κυβερνητικά στελέχη, το μέτρο δεν καθορίζει απόλυτες τιμές λιανικής αλλά ορίζει ότι κανένα από τα προϊόντα αυτά δεν μπορεί να πωλείται με υψηλότερο περιθώριο κέρδους από αυτό που ισχύει κατά μέσο όρο για το έτος 2025. Στόχος είναι να αποτραπεί η «αισχροκέρδεια» – δηλαδή η υπερβολική αύξηση των κερδών πέρα από τα πραγματικά κόστη – σε μια περίοδο έντονων διεθνών πιέσεων στις αγορές λόγω γεωπολιτικών και ενεργειακών εξελίξεων.

Το μέτρο εφαρμόζεται ταυτόχρονα με πλαφόν και σε άλλους τομείς, όπως στα καύσιμα, όπου επιχειρείται με ανώτατα περιθώρια κέρδους για τους εμπόρους λιανικής και χονδρικής. Η κυβέρνηση επιμένει ότι η παρέμβαση δεν στρέφεται κατά των νόμιμων κερδών των επιχειρήσεων, αλλά κατά της αντικοινωνικής εκμετάλλευσης των ανατιμήσεων που θα επιβαρύνουν τον καταναλωτή χωρίς αντικειμενική αιτία.

Τι αλλάζει στην καθημερινότητα του καταναλωτή

Για τον μέσο καταναλωτή, η άμεση επίπτωση των αλλαγών είναι η προσπάθεια συγκράτησης των τιμών στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Με δεδομένη την αύξηση κόστους παραγωγής και μεταφοράς πολλών προϊόντων, η κυβέρνηση επιχειρεί να μην επιτρέψει περαιτέρω επιβάρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού. Να σημειωθεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι ανατιμήσεις στις αρχές του 2026 είχαν ξεπεράσει τα επίπεδα των 5.000 κωδικών προϊόντων σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται τα μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, προβλέπονται βαριά πρόστιμα για όσους παραβιάσουν τα όρια που τίθενται. Επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κυρώσεις που φτάνουν έως 5 εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την έκταση της παράβασης. Η αυστηρότητα των προστίμων αποσκοπεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά έναντι επιχειρηματικών πρακτικών που εκλαμβάνονται ως κερδοσκοπικές.

Αντιδράσεις από την αγορά

Οι αντιδράσεις από την αγορά δεν έχουν καθολικά αποδεχθεί το μέτρο. Σύμφωνα με εκπροσώπους της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, ο μέσος πληθωρισμός στα προϊόντα λιανικής στα σούπερ μάρκετ το 2025 ήταν σχετικά χαμηλός, γεγονός που, κατά την άποψή τους, δείχνει ότι η αγορά λειτουργεί ανταγωνιστικά χωρίς υπερβολικές αυξήσεις. Η Ένωση προτείνει έναν τεκμηριωμένο διάλογο με την Πολιτεία για παρεμβάσεις που ενισχύουν την αγοραστική δύναμη χωρίς να επιφέρουν στρεβλώσεις στην αγορά.

Άλλοι εκπρόσωποι επιχειρήσεων, όπως η Ελληνική Ένωση Καφέ, έχουν εκφράσει έντονες ενστάσεις, επικαλούμενοι αυξημένα κόστη παραγωγής και διεθνείς τιμές πρώτων υλών, που δυσκολεύουν τη λειτουργική βιωσιμότητα υπό τα νέα πλαφόν.

Τι σημαίνει το μέτρο για το μέλλον

Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους αποτελεί μια έκτακτη και προσωρινή παρέμβαση σε μια περίοδο αβεβαιότητας για την ελληνική και διεθνή οικονομία. Με χρονικό ορίζοντα μέχρι το τέλος Ιουνίου, οι αρμόδιες αρχές θα επανεξετάσουν την κατάσταση των τιμών και τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά πριν αποφασιστεί παράταση ή τροποποίηση των μέτρων.

Για πολλούς καταναλωτές, η εφαρμογή τέτοιων μέτρων αποτελεί μια ουσιαστική προσπάθεια να αναχαιτιστεί η ακρίβεια στα βασικά αγαθά, την ώρα που τα νοικοκυριά εξακολουθούν να πιέζονται από την αυξημένη τιμή ενέργειας και τις διεθνείς αναταραχές που επηρεάζουν τις αγορές.