Κυβέρνηση σε εγρήγορση: Σχέδιο στήριξης ενόψει ακρίβειας – Επιδοτήσεις για καύσιμα και ρεύμα αν το πετρέλαιο ξεπεράσει τα 100 δολάρια
Με τις διεθνείς αγορές ενέργειας σε κατάσταση συναγερμού εξαιτίας της κλιμάκωσης των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και τις τιμές του αργού πετρελαίου να απειλούν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, η κυβέρνηση θέτει στο τραπέζι σενάρια έκτακτης παρέμβασης για να αντιμετωπίσει τις πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και στα νοικοκυριά. Η ανησυχία εντείνεται καθώς υψηλότερες τιμές πετρελαίου δεν επηρεάζουν μόνο τα καύσιμα, αλλά «μεταφράζονται» και σε αυξήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα και στο γενικότερο κόστος ζωής, πλήττοντας ιδιαίτερα τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, εξετάζονται τρία κύρια μέτρα στήριξης που θα ενεργοποιηθούν εφόσον η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει και διατηρηθεί πάνω από το κρίσιμο όριο των 100 δολαρίων.
- Επαναφορά του Fuel Pass για τα νοικοκυριά
Το πιο αναμενόμενο και πρακτικό μέτρο που βρίσκεται ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα είναι η επαναφορά ενός Fuel Pass, δηλαδή ενός μηχανισμού άμεσης επιδότησης των τιμών των καυσίμων για τους καταναλωτές. Το μέτρο αυτό είχε εφαρμοστεί εκτεταμένα κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022 και είχε στόχο να περιορίσει άμεσα το κόστος κίνησης και μεταφορών για χιλιάδες νοικοκυριά και ελεύθερους επαγγελματίες, όταν το Brent είχε εκτοξευθεί πάνω από τα επίπεδα των 120 δολαρίων το βαρέλι.
Στα σενάρια που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο περιλαμβάνονται εισοδηματικά κριτήρια ώστε η επιδότηση να είναι στοχευμένη προς όσους αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη οικονομική πίεση, αλλά και διαφοροποίηση ανάλογα με τη χρήση (π.χ. αυτοκίνητο κύριας κατοικίας έναντι επαγγελματικού οχήματος). Η ενεργοποίηση του Fuel Pass θα μπορούσε να λειτουργήσει ως άμεσο «αμορτισέρ» στις τιμές των πρατηρίων, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο για απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων σε κάθε λίτρο βενζίνης ή diesel.
- Επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα και «Power Pass»
Μαζί με τα καύσιμα, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος αποτελούν βασική πηγή ανησυχίας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, πάνω από 3 στα 10 ελληνικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πληρωμή του ρεύματος, παρά το γεγονός ότι οι τωρινές τιμές παραμένουν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Για να αντιμετωπιστεί ενδεχόμενη νέα αύξηση των τιμών, εξετάζεται η ενεργοποίηση ενός Power Pass ή παρόμοιου μηχανισμού επιδότησης των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, που θα επιστρέφει ένα μέρος των αυξημένων χρεώσεων στις ευάλωτες ομάδες και στα νοικοκυριά με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το Fuel Pass, διασφαλίζοντας ότι οι αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος δεν θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τα πιο ευάλωτα στρώματα.
- Επιδότηση ειδικής «επιταγής ακρίβειας» για ευάλωτα νοικοκυριά
Το τρίτο σκέλος της κυβερνητικής στρατηγικής αφορά την ενίσχυση των πλέον ευάλωτων νοικοκυριών με στοχευμένες οικονομικές ενισχύσεις ή «επιταγή ακρίβειας» που θα λειτουργεί ως συμπλήρωμα στο Fuel Pass και στο Power Pass. Η ιδέα αυτή βασίζεται στην άμεση οικονομική στήριξη οικογενειών με πολύ χαμηλά εισοδήματα, οι οποίες κινδυνεύουν να βρεθούν σε ενεργειακή φτώχεια εάν οι τιμές των βασικών αγαθών και υπηρεσιών αυξηθούν αισθητά.
Η επιταγή αυτή θα μπορούσε να δοθεί σε μορφή άμεσης πληρωμής ή επιταγής για χρήση σε βασικά προϊόντα και υπηρεσίες, ενώ εξετάζεται και ο τρόπος που θα αξιολογείται η ανάγκη κάθε νοικοκυριού με βάση εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση επιδιώκει να εξισορροπήσει την ανάγκη για οικονομική ανακούφιση με τη διαφύλαξη της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Κρίσιμοι παράγοντες και προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση των μέτρων
Όλα τα παραπάνω μέτρα δεν θεωρούνται αυτοδικαίως ενεργά, αλλά περιορίζονται σε «σενάρια εργασίας» που θα ενεργοποιηθούν μόνο εφόσον η τιμή του πετρελαίου Brent ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα — ένα σενάριο που οι αναλυτές χαρακτηρίζουν πιθανό αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί ή κλιμακωθεί περαιτέρω.
Πηγές του οικονομικού επιτελείου τονίζουν ότι, παρά την επιφυλακτικότητα, η Ελλάδα διαθέτει «δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία» για να παρέμβει εφόσον χρειαστεί, χωρίς όμως ακόμη να έχει ληφθεί τελική απόφαση για ενεργοποίηση του οποιουδήποτε πακέτου μέτρων.
Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις
Μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές των καυσίμων και του ηλεκτρικού ρεύματος θα επηρεάσει άμεσα την καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών, συμπιέζοντας το διαθέσιμο εισόδημα, αυξάνοντας το κόστος μεταφορών και λειτουργικών εξόδων και επιβαρύνοντας το κόστος παραγωγής για επιχειρήσεις. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η στοχευμένη οικονομική στήριξη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ρυθμιστικό βαρύμετρο» ανάμεσα στην προστασία των πιο ευάλωτων και στην διατήρηση της μακροοικονομικής ισορροπίας.
Καθώς οι διεθνείς εξελίξεις συνεχίζουν να επηρεάζουν έντονα τις ενεργειακές αγορές, η ελληνική κυβέρνηση παραμένει σε εγρήγορση, έτοιμη να ενεργοποιήσει μέτρα στήριξης που έχουν δοκιμαστεί και στο παρελθόν, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
