«Τειρεσίας Ενοικιαστών»: Μητρώο ή Κίνδυνος αποκλεισμού για ενοικιαστές

-Η ιδέα δημιουργίας ενός μητρώου που θα καταγράφει τη συνέπεια των ενοικιαστών επανέρχεται στο δημόσιο διάλογο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και προβληματισμό για κοινωνική δικαιοσύνη και προσωπικά δεδομένα

Στο δημόσιο διάλογο επανέρχεται δυναμικά η ιδέα δημιουργίας ενός «Τειρεσία Ενοικιαστών», ενός μητρώου που θα καταγράφει τη συνέπεια ή μη των μισθωτών στις οικονομικές τους υποχρεώσεις απέναντι στους ιδιοκτήτες ακινήτων. Η πρόταση, που βρίσκει υποστηρικτές κυρίως στον χώρο των ιδιοκτητών, προκαλεί έντονες αντιδράσεις και προβληματισμό, καθώς αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, προσωπικών δεδομένων και πρόσβασης στη στέγη.

Οι υποστηρικτές του μέτρου υποστηρίζουν ότι η αγορά ενοικίων έχει μετατραπεί σε πεδίο αυξημένου ρίσκου για τους ιδιοκτήτες. Καθυστερημένα ή απλήρωτα ενοίκια, χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες και αδυναμία άμεσης αποβολής κακοπληρωτών, συνθέτουν –όπως λένε– μια πραγματικότητα που αποθαρρύνει πολλούς από το να διαθέσουν τα ακίνητά τους προς ενοικίαση. Ένα οργανωμένο μητρώο, αντίστοιχο με αυτό που ισχύει για τις τραπεζικές συναλλαγές, θεωρούν ότι θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για τους ασυνεπείς και θα ενίσχυε το αίσθημα ασφάλειας στην αγορά.

Από την άλλη πλευρά, φορείς ενοικιαστών, νομικοί και κοινωνικές οργανώσεις προειδοποιούν για τον κίνδυνο θεσμοθέτησης ενός μηχανισμού κοινωνικού αποκλεισμού. Σε μια περίοδο που η στεγαστική κρίση βαθαίνει, με τα ενοίκια να αυξάνονται και τα εισοδήματα να παραμένουν στάσιμα, ένα «στίγμα» κακής οικονομικής συμπεριφοράς θα μπορούσε να καταδικάσει χιλιάδες πολίτες σε αδυναμία εύρεσης κατοικίας. Όπως επισημαίνουν, η καθυστέρηση πληρωμών δεν είναι πάντα αποτέλεσμα δόλου, αλλά συχνά συνέπεια ανεργίας, ασθένειας ή γενικότερης οικονομικής ασφυξίας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το ζήτημα της προστασίας προσωπικών δεδομένων. Ποιος θα διαχειρίζεται το μητρώο; Ποια στοιχεία θα καταγράφονται και για πόσο χρόνο; Θα υπάρχει δικαίωμα διόρθωσης ή διαγραφής; Νομικοί τονίζουν ότι χωρίς αυστηρό θεσμικό πλαίσιο και σαφείς εγγυήσεις, ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να συγκρουστεί με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων.

Παράλληλα, αρκετοί επισημαίνουν ότι η συζήτηση για τον «Τειρεσία Ενοικιαστών» είναι μονομερής, καθώς δεν προβλέπεται αντίστοιχος μηχανισμός ελέγχου για ιδιοκτήτες που παραβιάζουν συμβάσεις, δεν συντηρούν τα ακίνητα ή προχωρούν σε αυθαίρετες αυξήσεις και εξώσεις. «Αν μιλάμε για διαφάνεια και ισορροπία, αυτή πρέπει να αφορά και τις δύο πλευρές», σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Η κυβέρνηση, προς το παρόν, εμφανίζεται επιφυλακτική, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα αλλά αποφεύγοντας σαφείς δεσμεύσεις. Στελέχη της κάνουν λόγο για ανάγκη εξεύρεσης λύσεων που θα ενισχύουν την εμπιστοσύνη στην αγορά χωρίς να υπονομεύουν το δικαίωμα στη στέγη. Εναλλακτικές προτάσεις περιλαμβάνουν ταχύτερες δικαστικές διαδικασίες, κίνητρα για συνεπείς ενοικιαστές και ιδιοκτήτες, καθώς και ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.

Το βέβαιο είναι ότι το ζήτημα του «Τειρεσία Ενοικιαστών» δεν αφορά μόνο μια τεχνική ρύθμιση, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της στεγαστικής πολιτικής στη χώρα. Σε μια κοινωνία όπου η κατοικία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε δυσεύρετο αγαθό, κάθε μέτρο χρειάζεται προσεκτική στάθμιση, ώστε η ασφάλεια των συναλλαγών να μη μετατραπεί σε αποκλεισμό των πιο ευάλωτων.