Ο Θανάσης Οικονόμου και η μεγάλη διαδρομή από τον Ζιάκα στη NASA
Μια ξεχωριστή διαδρομή από ένα μικρό χωριό των Γρεβενών μέχρι τα εργαστήρια της NASA και την πρώτη συστηματική μελέτη της χημικής σύστασης της Σελήνης βρίσκεται πίσω από το όνομα του Θανάση Οικονόμου. Ο επιστήμονας από τον Ζιάκα, που στα παιδικά του χρόνια κοιτούσε τον ουρανό της δυτικής Μακεδονίας, εξελίχθηκε σε έναν από τους Έλληνες ερευνητές που συμμετείχαν ενεργά στην αμερικανική διαστημική προσπάθεια.
Ο Θανάσης Οικονόμου βρέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1964, σε μια περίοδο κατά την οποία η εξερεύνηση του διαστήματος περνούσε από τη θεωρία στην πράξη. Η NASA αναζητούσε τότε επιστήμονες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των οργάνων που θα ταξίδευαν με τα πρώτα διαστημόπλοια προς τη Σελήνη. Η ειδικότητά του στην πυρηνική φυσική τον οδήγησε σε μια ερευνητική ομάδα που ανέλαβε να δημιουργήσει τον απαραίτητο εξοπλισμό.
Η δουλειά αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία. Μέχρι τότε οι επιστήμονες γνώριζαν ελάχιστα για το υλικό από το οποίο αποτελείται η επιφάνεια της Σελήνης. Τα όργανα στα οποία εργάστηκε η ομάδα του Οικονόμου έδωσαν τη δυνατότητα να γίνουν οι πρώτες μετρήσεις και να συγκεντρωθούν πολύτιμα στοιχεία για τη σύσταση του σεληνιακού εδάφους.
Τα αποτελέσματα αποτέλεσαν σημαντικό κομμάτι της γνώσης που αποκτήθηκε κατά την εποχή των αποστολών Apollo. Ο ίδιος συνεργάστηκε με κορυφαίους επιστήμονες και γνώρισε από κοντά αστροναύτες που έγραψαν ιστορία, ανάμεσά τους και τον Neil Armstrong.
Η πορεία του, ωστόσο, δεν σταμάτησε στη Σελήνη. Ως ομότιμος καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής του Πανεπιστημίου του Σικάγο, συνέχισε για δεκαετίες την ερευνητική του δραστηριότητα, ενώ η προσωπική του ιστορία καταγράφεται στο αυτοβιογραφικό βιβλίο «Ο δρόμος για τα Αστέρια».
Για τα Γρεβενά, η διαδρομή του Θανάση Οικονόμου έχει ιδιαίτερη σημασία. Ένα παιδί που μεγάλωσε στον Ζιάκα κατάφερε να βρεθεί στην πρώτη γραμμή μιας από τις μεγαλύτερες επιστημονικές προσπάθειες του 20ού αιώνα, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η απόσταση από ένα ορεινό χωριό μέχρι τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα του κόσμου δεν είναι ανυπέρβλητη.
