Ακυρώθηκαν έργα ΑΠΕ 410 MW στη Δυτική Μακεδονία

Εκατοντάδες MW έργων παραμένουν εκτός λειτουργίας, ενώ η περιοχή αναζητά το νέο παραγωγικό της μοντέλο μετά την απολιγνιτοποίηση.

Η ενεργειακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο, καθώς η περιοχή διαθέτει σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, όμως η έλλειψη διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου περιορίζει την ανάπτυξη νέων επενδύσεων.

Η περιοχή που για δεκαετίες αποτέλεσε το ενεργειακό κέντρο της χώρας μέσω της λιγνιτικής παραγωγής καλείται σήμερα να περάσει σε ένα νέο μοντέλο βασισμένο στις καθαρές μορφές ενέργειας. Ωστόσο, τα στοιχεία για την πορεία των ενεργειακών κοινοτήτων δείχνουν ότι η μετάβαση αυτή δεν εξελίσσεται χωρίς προβλήματα.

Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της ανάλυσης του Green Tank για τις ενεργειακές κοινότητες και την αυτοπαραγωγή, η Δυτική Μακεδονία εμφανίζει το μεγαλύτερο ποσοστό ακυρωμένων έργων σε σχέση με τα έργα που έχουν καταφέρει να προχωρήσουν και να συνδεθούν με το ηλεκτρικό σύστημα.

Στην Περιφέρεια έχουν δημιουργηθεί 281 ενεργειακές κοινότητες, ενώ συνολικά έχουν υποβληθεί 793 αιτήσεις για έργα ισχύος 625,1 MW. Η πλειονότητα των αιτήσεων αφορά εμπορικές επενδύσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ μικρότερος είναι ο αριθμός των έργων που αφορούν την αυτοπαραγωγή για κάλυψη αναγκών πολιτών, αγροτών, δήμων και επιχειρήσεων.

Παρά το ενδιαφέρον που καταγράφεται, η πραγματική εικόνα είναι διαφορετική. Έργα ισχύος μόλις 110,6 MW έχουν φτάσει μέχρι σήμερα στο στάδιο της λειτουργίας, την ώρα που επενδύσεις συνολικής ισχύος 410,2 MW έχουν ακυρωθεί.

Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στην αδυναμία του ηλεκτρικού δικτύου να υποστηρίξει περισσότερες συνδέσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου εννέα στα δέκα ακυρωμένα έργα είχαν προηγουμένως ενημερωθεί ότι δεν υπήρχε δυνατότητα σύνδεσης, γεγονός που αποκαλύπτει τις περιορισμένες αντοχές των υφιστάμενων υποδομών.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία, καθώς η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί το βασικό αναπτυξιακό στοίχημα της περιοχής μετά τη σταδιακή απομάκρυνση από τον λιγνίτη. Οι επενδύσεις στις ΑΠΕ θεωρήθηκαν ένας από τους βασικούς δρόμους για τη δημιουργία νέων δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας, όμως η καθυστέρηση στην αναβάθμιση των δικτύων δημιουργεί νέα εμπόδια.

Παράλληλα, παραμένουν σε εκκρεμότητα 142 έργα χαμηλής και μέσης τάσης συνολικής ισχύος 103,4 MW. Από αυτά, τα 79 έργα διαθέτουν ήδη σύμβαση σύνδεσης, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχει ενδιαφέρον και ώριμες επενδυτικές προσπάθειες, οι οποίες όμως εξαρτώνται από την εξέλιξη των ενεργειακών υποδομών.

Την ίδια στιγμή, αλλάζει και ο ρόλος των ενεργειακών κοινοτήτων. Ο θεσμός που αρχικά σχεδιάστηκε ώστε να δώσει τη δυνατότητα σε τοπικές κοινωνίες και μικρούς καταναλωτές να συμμετέχουν στην παραγωγή ενέργειας, στην πράξη έχει οδηγηθεί περισσότερο προς μεγάλα εμπορικά έργα. Η αυτοπαραγωγή παραμένει περιορισμένη, καθώς μόνο μικρό ποσοστό της ισχύος των ενεργειακών κοινοτήτων αφορά εγκαταστάσεις που καλύπτουν ίδιες ενεργειακές ανάγκες.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ερωτήματα για την επόμενη ημέρα της περιοχής. Η Δυτική Μακεδονία διαθέτει εκτάσεις, ενεργειακή εμπειρία και σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης στον τομέα των ΑΠΕ, όμως για να αξιοποιηθούν απαιτούνται νέες επενδύσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού και μεγαλύτερη δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας.

Το μεγάλο στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο η προσέλκυση νέων επενδύσεων, αλλά η δημιουργία των υποδομών που θα επιτρέψουν σε αυτές να υλοποιηθούν. Για μια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο της απολιγνιτοποίησης, η ταχύτητα με την οποία θα αναβαθμιστεί το ενεργειακό σύστημα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και την οικονομική της πορεία τα επόμενα χρόνια.