Φωτοβολταϊκά vs Αγροτική Γη στη Δυτική Μακεδονία: Η απάντηση στη Βουλή για τα 51.500 στρέμματα

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση για τη δέσμευση 51.500 στρεμμάτων στα πρώην λιγνιτωρυχεία της Δυτικής Μακεδονίας για mega φωτοβολταϊκά έργα έφερε στο προσκήνιο τη σύγκρουση χρήσεων γης. Οι απαντήσεις της ΜΕΤΑΒΑΣΗ Μ.Α.Ε. και της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥ ΔΑΜ) επικεντρώνονται στην κατανομή των εδαφών και στα χρηματοδοτικά προγράμματα ύψους 1,6 δις ευρώ για τη διαφοροποίηση της οικονομίας. Ωστόσο, τα αμιγώς τεχνικά ερωτήματα για τις μεταβολές των Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) παρέμειναν αναπάντητα, καθώς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν εξέδωσε σχετική απάντηση μέσω αυτών των εγγράφων.

Το ιστορικό της ερώτησης και το αντικείμενο της αντιπαράθεσης

Όπως σημείωσαν οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς, Πέρκα Θεοπίστη (Πέτη), Αναγνωστοπούλου Αθανασία (Σία), Δρίτσας Θεόδωρος, Ζεϊμπέκ Χουσεΐν, Ηλιόπουλος Αθανάσιος (Νάσος), Τζούφη Μερόπη και Φωτίου Θεανώ στην ερώτησή τους με αριθμό πρωτοκόλλου 5204/12-5-2026, η απολιγνιτοποίηση οδηγεί σε ενεργειακή μονοκαλλιέργεια. Σύμφωνα με τους βουλευτές, η νέα ΑΕΠΟ του 2024 για το Ορυχείο Αμυνταίου δεσμεύει 21.000 στρέμματα για φωτοβολταϊκά, ανατρέποντας τον παλαιότερο σχεδιασμό για αγροτική και δασική αποκατάσταση, ενώ στην Πτολεμαΐδα προβλέπεται η δέσμευση επιπλέον 30.500 στρεμμάτων. Οι ερωτώντες βουλευτές επισημαίνουν ότι παραχωρούνται εκτάσεις υψηλής γεωργικής παραγωγικότητας σε συνεργασίες της ΔΕΗ με ξένους ομίλους (RWE), ζητώντας εξηγήσεις για τη μεταβολή των χρήσεων γης και το συνολικό πλάνο ανασυγκρότησης.

Αναλυτικά, τα ερωτήματα ήταν:

1. Ποια είναι η συνολική έκταση πρώην λιγνιτωρυχείων που έχει ήδη δεσμευθεί ή αδειοδοτηθεί για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων στη Δυτική Μακεδονία και ποιο μέρος αυτής αφορά αποκατεστημένες ή εν δυνάμει γεωργικά αξιοποιήσιμες εκτάσεις;
2. Για ποιο λόγο μεταβλήθηκαν οι προβλέψεις των παλαιότερων ΑΕΠΟ που προέβλεπαν γεωργικές, δασικές και υδατικές χρήσεις των εκτάσεων αυτών;
3. Έχει εκπονηθεί μελέτη για τις επιπτώσεις της οριστικής δέσμευσης 51.500 στρεμμάτων στη γεωργική παραγωγή, στην απασχόληση και στη δημογραφική προοπτική της Δυτικής Μακεδονίας;
4. Γιατί δεν επιλέχθηκε η εγκατάσταση μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων σε άγονες ή χαμηλής παραγωγικότητας εκτάσεις του Δημοσίου αντί για εκτάσεις υψηλής δυνητικής αγροτικής αξίας;
5. Προτίθεται το Υπουργείο να επανεξετάσει το υφιστάμενο μοντέλο εγκατάστασης mega φωτοβολταϊκών στα πρώην ορυχεία, ώστε να διασφαλιστεί η προτεραιότητα παραγωγικών, αγροτικών και κοινωνικά βιώσιμων χρήσεων γης για τη Δυτική Μακεδονία;
6. Ποιο είναι το συνολικό σχέδιο της κυβέρνησης για την παραγωγική ανασυγκρότηση της Δυτικής Μακεδονίας πέρα από τη μονοσήμαντη ανάπτυξη ενεργειακών έργων;

Πώς κατανέμονται οι εκτάσεις;

Ποιο είναι το καθεστώς των εδαφών της ΜΕΤΑΒΑΣΗ Μ.Α.Ε.;

Όπως σημείωσε η Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΜΕΤΑΒΑΣΗ Μ.Α.Ε., κ. Δέσποινα Γκαράνη, η εταιρεία έχει στην κυριότητά της 79.328 στρέμματα στη Δυτική Μακεδονία, τα οποία παραλαμβάνονται σταδιακά βάσει του Ν.4956/2022 μετά την εκτέλεση εργασιών αποκατάστασης με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η κ. Γκαράνη επισημαίνει ότι, βάσει των υπό έκδοση Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, πάνω από 20.000στρέμματα θα διατεθούν για γεωργικές χρήσεις και περίπου 35.000 στρέμματα θα διατηρηθούν ως οικότοποι.

Πού κατευθύνονται οι χρηματοδοτήσεις του Προγράμματος ΔΑΜ;

Ποιοι πόροι ενεργοποιούνται για τη διαφοροποίηση της οικονομίας;

Σύμφωνα με τον Διοικητή της ΕΥ ΔΑΜ, κ. Πελοπίδα Καλλίρη, το Πρόγραμμα «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση 2021-2027» διαθέτει συνολικούς πόρους 1,6 δις ευρώ. Ο κ. Καλλίρης υπογραμμίζει ότι το πλέγμα παρεμβάσεων δεν περιορίζεται σε ενεργειακά έργα αλλά αφορά την επιχειρηματικότητα, την κατάρτιση και τις υποδομές.

Μέχρι τον Απρίλιο 2026, για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας έχουν εκδοθεί 40προσκλήσεις ύψους 1 δις ευρώ. Παράλληλα, προγραμματίζονται νέες προσκλήσεις άνω των 420 εκατ. ευρώ για κρατικές ενισχύσεις, στήριξη κρίσιμων τεχνολογιών (STEP) και προγράμματα απασχόλησης.

Ποια είναι η πορεία του Ειδικού Προγράμματος ΔΑΜ-ΕΠΑ;

Σύμφωνα με τα στοιχεία Μαΐου 2026 που κατέθεσε ο κ. Πελοπίδας Καλλίρης, στο Ειδικό Πρόγραμμα ΔΑΜ-ΕΠΑ (2021-2025), με προϋπολογισμό 186,7 εκατ. ευρώ από πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων, έχουν ενταχθεί στη Δυτική Μακεδονία 42έργα συνολικού προϋπολογισμού 57,7 εκατ. ευρώ.

Οι νομικές δεσμεύσεις για 14 από αυτά τα έργα ανέρχονται σε 8,4 εκατ. ευρώ και οι πληρωμές προσεγγίζουν τα 3,16 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, μέσω του Πυλώνα 3 του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης (PSLF), έχουν υπογραφεί δύο δανειακές συμβάσεις με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ύψους 190,68 εκατ. ευρώ (Φεβρουάριος 2023 και Ιανουάριος 2026) για έργα ενεργειακής απόδοσης, μεταφορών και αστικής ανάπλασης στους Δήμους της Περιφέρειας.

Κριτική ανάλυση: Απαντήθηκαν τα ερωτήματα;

Τα τεχνικά και θεσμικά ερωτήματα των βουλευτών απαντήθηκαν μόνο εν μέρει.

• Τι απαντήθηκε: Το έκτο ερώτημα σχετικά με το συνολικό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης καλύφθηκε αναλυτικά. Η ΕΥ ΔΑΜ παρέθεσε πλήρη στοιχεία χρηματοδοτήσεων, ενώ η ΜΕΤΑΒΑΣΗ Μ.Α.Ε. διευκρίνισε την κατανομή των 20.000στρεμμάτων για αγροτική χρήση.
• Τι ΔΕN απαντήθηκε: Τα ερωτήματα 1, 2, 3, 4 και 5 που αφορούν τη συγκεκριμένη αδειοδότηση των 51.500 στρεμμάτων, τη μεταβολή των ΑΕΠΟ, τις μελέτες επιπτώσεων στη γεωργική παραγωγή και τους λόγους επιλογής αυτών των εκτάσεων έναντι άγονων γαιών έμειναν αναπάντητα. Οι απαντήσεις προέρχονται αποκλειστικά από φορείς του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ η τεχνική διαχείριση των ΑΕΠΟ και των αδειοδοτήσεων ΑΠΕ εμπίπτει στο συνερωτώμενο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η απάντηση του οποίου μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί.

Ανάλυση Επιπτώσεων

Για τον τεχνικό κόσμο, τους μηχανικούς και τους επενδυτές της περιοχής, η καθυστέρηση στην έκδοση των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων και η ασάφεια γύρω από τις μεταβολές των ΑΕΠΟ δημιουργούν συνθήκες ρυθμιστικής αβεβαιότητας. Η δέσμευση μεγάλων εκτάσεων για σταθμούς ΑΠΕ περιορίζει τις διαθέσιμες γαίες για εναλλακτικές επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση. Αντιθέτως, η ροή χρηματοδοτήσεων μέσω του ΕΣΠΑ ΔΑΜ και του ΔΑΜ-ΕΠΑ προσφέρει σταθερά πεδία δραστηριότητας για τεχνικές εταιρείες σε έργα υποδομών, ενεργειακής αναβάθμισης και αστικών αναπλάσεων.

Η ουσία της είδησης

Οι φορείς της Δίκαιης Μετάβασης παρουσιάζουν ενεργές χρηματοδοτήσεις άνω του 1 δις ευρώ και δέσμευση 20.000 στρεμμάτων για αγροτικές χρήσεις στη Δυτική Μακεδονία. Ωστόσο, το καθεστώς αδειοδότησης και η μεταβολή των περιβαλλοντικών όρων για τα 51.500 στρέμματα των mega φωτοβολταϊκών παραμένουν χωρίς επίσημη απάντηση από το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος.

news.b2green.gr