Νέα δεδομένα για την αντλησιοταμίευση: Δεν χωράει άλλα έργα ο Αλιάκμονας
Αρνητική γνωμοδότηση για την αντλησιοταμίευση στη Σουρβάλα – Στο επίκεντρο η φέρουσα ικανότητα των ταμιευτήρων Ιλαρίωνα και Πολυφύτου
Η αρνητική γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος για το έργο αντλησιοταμίευσης ισχύος 10 MW στη θέση «Σουρβάλα Ένα – Λίμνη Ιλαρίωνα» δεν αφορά τελικά μόνο μία ακόμη επένδυση στον ενεργειακό χάρτη της Δυτικής Μακεδονίας. Ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για τη συγκέντρωση ενεργειακών έργων στην περιοχή και, κυρίως, για τα όρια που μπορεί να έχει η νέα ενεργειακή ανάπτυξη γύρω από τον Αλιάκμονα.
Σύμφωνα με την υπηρεσιακή εισήγηση που εξετάστηκε από την Επιτροπή, στην άμεση και ευρύτερη περιοχή καταγράφονται εννέα έργα αντλησιοταμίευσης με άδεια αποθήκευσης και ακόμη επτά έργα που βρίσκονται υπό αξιολόγηση. Συνολικά, πρόκειται για 16 έργα που σχετίζονται με την ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας στην ευρύτερη ζώνη.
Ο αριθμός αυτός αλλάζει την κλίμακα της συζήτησης. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για το αν ένα συγκεκριμένο έργο πληροί τις προβλεπόμενες τεχνικές και περιβαλλοντικές προϋποθέσεις. Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν πολλές παρεμβάσεις χωροθετούνται στην ίδια γεωγραφική περιοχή και συνδέονται με τον ίδιο φυσικό και υδάτινο άξονα.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η συζήτηση αφορά τους ταμιευτήρες Ιλαρίωνα και Πολυφύτου, αλλά και το σύνολο των υποδομών που συνοδεύουν τα έργα αντλησιοταμίευσης. Δεξαμενές, αγωγοί, δρόμοι πρόσβασης, εγκαταστάσεις και άλλες συνοδευτικές παρεμβάσεις δημιουργούν ένα συνολικό αποτύπωμα που δεν είναι εύκολο να αποτιμηθεί αν κάθε επένδυση εξετάζεται απομονωμένα από τις υπόλοιπες.
Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ανάγκη για προσδιορισμό της φέρουσας ικανότητας της περιοχής. Να αποσαφηνιστεί, δηλαδή, πόσες και ποιες δραστηριότητες μπορούν να αναπτυχθούν στους δύο ταμιευτήρες χωρίς να ξεπεραστούν τα όρια του οικοσυστήματος και χωρίς να δημιουργηθεί μια μη αναστρέψιμη συσσώρευση παρεμβάσεων.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία, μια περιοχή που για δεκαετίες σήκωσε μεγάλο μέρος του ενεργειακού βάρους της χώρας. Η απολιγνιτοποίηση δεν σημαίνει ότι ο τόπος παύει να αποτελεί ενεργειακό πεδίο. Αντίθετα, η νέα εποχή φέρνει φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης, υδροηλεκτρικές υποδομές και έργα αντλησιοταμίευσης.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι αν η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να προχωρήσει. Είναι με ποιον σχεδιασμό θα προχωρήσει και ποια όρια θα τεθούν ώστε η ανάπτυξη νέων έργων να μην μετατραπεί σε υπερσυγκέντρωση δραστηριοτήτων σε συγκεκριμένες περιοχές.
Παράλληλα, παραμένει ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα: τι μένει στον τόπο από κάθε νέα επένδυση; Οι θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή, οι μόνιμες θέσεις που δημιουργούνται στη συνέχεια, τα ανταποδοτικά οφέλη για τους δήμους και τις τοπικές κοινότητες, αλλά και τα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος αποτελούν στοιχεία που πρέπει να συνυπολογίζονται.
Για τις τοπικές κοινωνίες δεν αρκεί να γνωρίζουν μόνο πόσα MW θα αποθηκεύονται ή θα διακινούνται. Χρειάζεται να γνωρίζουν ποιο είναι το συνολικό αποτύπωμα, ποια είναι τα οφέλη και ποιες οι επιπτώσεις μιας δραστηριότητας που εγκαθίσταται στον τόπο τους για πολλές δεκαετίες.
Η αρνητική γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος για τη «Σουρβάλα Ένα» δεν αποτελεί την τελική απόφαση για το έργο. Η τελική αρμοδιότητα ανήκει στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας.
Αποτελεί όμως μια αφορμή για να τεθεί δημόσια ένα ερώτημα που αφορά πολύ περισσότερα από τα 10 MW της συγκεκριμένης επένδυσης.
Πριν προστεθεί ακόμη ένα έργο στον ενεργειακό χάρτη, πόση πίεση μπορεί να δεχθεί συνολικά ο Αλιάκμονας;
Γιατί ο Αλιάκμονας είναι ασφαλώς ενεργειακός πόρος. Είναι όμως ταυτόχρονα νερό, οικοσύστημα, τοπίο και φυσικό κεφάλαιο της Δυτικής Μακεδονίας. Και η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να μετριέται μόνο σε μεγαβάτ. Πρέπει να μετριέται και σε περιβαλλοντικό αποτύπωμα, σε όφελος για τις τοπικές κοινωνίες και σε αντοχή του ίδιου του τόπου.
Ευθύμιος Τσακνάκης
