Παιδοψυχιατρικές κλίνες: Στο περιθώριο η Δυτική Μακεδονία

Μόλις 69 κλίνες για παιδιά και εφήβους σε ολόκληρη τη χώρα – Σοβαρές ελλείψεις σε δομές και προσωπικό καταγράφει ο Συνήγορος του Πολίτη

Μία από τις μεγαλύτερες ελλείψεις στον τομέα της δημόσιας ψυχικής υγείας αποκαλύπτεται για ακόμη μία φορά, με τη Δυτική Μακεδονία να βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα σημαντικό κενό: την απουσία παιδοψυχιατρικών κλινών νοσηλείας.

Την ίδια ώρα, σε ολόκληρη τη χώρα υπάρχουν μόλις 69 κλίνες ψυχιατρικής νοσηλείας για παιδιά και εφήβους, σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για την οργάνωση και λειτουργία των δομών ψυχικής υγείας ανηλίκων.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις οικογένειες της Δυτικής Μακεδονίας, καθώς όταν ένα παιδί ή ένας έφηβος χρειάζεται νοσηλεία σε εξειδικευμένη παιδοψυχιατρική μονάδα, η αντιμετώπιση του περιστατικού δεν μπορεί να γίνει σε αντίστοιχη κλινική εντός της Περιφέρειας. Η ανάγκη για νοσηλεία μεταφράζεται, επομένως, σε μετακίνηση εκτός περιοχής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το παιδί και την οικογένειά του.

Ελάχιστες οι διαθέσιμες κλίνες

Η εικόνα σε εθνικό επίπεδο είναι εξίσου ανησυχητική. Ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει τη σοβαρή ανεπάρκεια κλινών για εφήβους ηλικίας 14 έως 18 ετών και ιδιαίτερα για τις ηλικίες 16 έως 18 ετών, όπου εντοπίζεται σημαντικό μέρος των περιστατικών που μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στην Αττική και τη Νότια Ελλάδα η μοναδική εξειδικευμένη μονάδα για εφήβους 14 έως 18 ετών βρίσκεται στο «Σισμανόγλειο» και διαθέτει μόλις 10 κλίνες.

Η έλλειψη διαθέσιμων θέσεων έχει οδηγήσει ακόμη και σε περιπτώσεις νοσηλείας ανηλίκων σε ψυχιατρικές κλινικές ενηλίκων. Πρόκειται για μια πρακτική που ο Συνήγορος του Πολίτη θεωρεί ιδιαίτερα προβληματική, καθώς η ψυχιατρική φροντίδα ενός παιδιού ή εφήβου απαιτεί διαφορετικό θεραπευτικό περιβάλλον και εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Δεν λείπουν μόνο οι κλίνες

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις υποδομές. Η Ειδική Έκθεση καταγράφει σημαντικές ελλείψεις και σε προσωπικό. Οι υφιστάμενες μονάδες αντιμετωπίζουν κενά σε γιατρούς, νοσηλευτές, επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό, γεγονός που επηρεάζει τη λειτουργία τους και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Υπάρχουν, μάλιστα, περιπτώσεις όπου οι κτιριακές εγκαταστάσεις έχουν ολοκληρωθεί, αλλά οι μονάδες παραμένουν ανενεργές λόγω αδυναμίας στελέχωσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μονάδα στο «Αγία Βαρβάρα», της οποίας οι εγκαταστάσεις ολοκληρώθηκαν από το 2022 χωρίς να έχει τεθεί σε λειτουργία.

Την ίδια στιγμή, στην περιφέρεια οι δυσκολίες είναι μεγαλύτερες, καθώς η απόσταση από τις εξειδικευμένες υπηρεσίες δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια για τις οικογένειες. Η μετακίνηση σε άλλη πόλη για νοσηλεία ή παρακολούθηση αυξάνει το κόστος και μπορεί να δυσκολέψει τη συνέχεια της θεραπείας μετά την επιστροφή του παιδιού στο σπίτι.

Τι ζητά ο Συνήγορος

Ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει τη χαρτογράφηση των πραγματικών αναγκών και τον σχεδιασμό προσλήψεων με βάση τις ανάγκες κάθε μονάδας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κάλυψη των θέσεων παιδοψυχιάτρων, καθώς αρκετές προκηρύξεις παραμένουν άγονες.

Παράλληλα, προτείνεται η αύξηση των ειδικευόμενων παιδοψυχιάτρων, η δημιουργία ενιαίου πλαισίου αξιολόγησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και η ανάπτυξη δημόσιων κοινοτικών δομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόταση για περιορισμό στο ελάχιστο, με τελικό στόχο την κατάργηση, της νοσηλείας εφήβων έως 18 ετών σε ψυχιατρικές κλινικές ενηλίκων.

Για τη Δυτική Μακεδονία, το ζήτημα παραμένει ακόμη πιο κρίσιμο. Η απουσία παιδοψυχιατρικών κλινών νοσηλείας σημαίνει ότι η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα εξαρτάται από τη δυνατότητα μετακίνησης εκτός Περιφέρειας. Και όταν πρόκειται για παιδιά και εφήβους που βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση, η απόσταση από μια κατάλληλη δομή δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική δυσκολία, αλλά ένα πραγματικό εμπόδιο στην έγκαιρη και ολοκληρωμένη φροντίδα.

Η έκθεση του Συνηγόρου επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνο την Αθήνα και τα μεγάλα αστικά κέντρα. Αφορά και την περιφέρεια και, στην περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας, την ανάγκη να υπάρξει ένα ολοκληρωμένο δίκτυο παιδοψυχιατρικών υπηρεσιών που θα μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών στον τόπο τους.

Μαριάνθη Μίχου