Φορολογικοί έλεγχοι με Τεχνητή Νοημοσύνη από την ΑΑΔΕ
Η ψηφιακή μετάβαση της φορολογικής διοίκησης περνά πλέον σε ένα νέο στάδιο, με την ΑΑΔΕ να επενδύει ολοένα περισσότερο στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και στην αυτοματοποίηση των φορολογικών ελέγχων. Η «Φορολογική Διοίκηση 3.0» φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζεται η φοροδιαφυγή, αξιοποιώντας τεράστιους όγκους δεδομένων και αναζητώντας όχι μόνο παραβάσεις, αλλά και πρότυπα συμπεριφοράς που ενδέχεται να οδηγούν σε απόκρυψη εισοδημάτων.
Σε πρώτη ανάγνωση, πρόκειται για μια εξέλιξη που δύσκολα μπορεί κανείς να αμφισβητήσει. Μια φορολογική διοίκηση που διαθέτει γρήγορα και αξιόπιστα εργαλεία μπορεί να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να στοχεύσει καλύτερα τους πραγματικούς παραβάτες και να σταματήσει την πρακτική των ελέγχων που βασίζονται περισσότερο στην τύχη παρά στην ανάλυση πραγματικών στοιχείων.
Όμως, εδώ ακριβώς αρχίζουν και τα δύσκολα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να διαβάζει εκατομμύρια συναλλαγές σε χρόνο που κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε. Μπορεί να εντοπίζει ασυνήθιστες κινήσεις, να συγκρίνει εισοδήματα και δαπάνες και να επισημαίνει περιπτώσεις που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο. Δεν μπορεί όμως να γνωρίζει πάντοτε την ιστορία πίσω από έναν αριθμό.
Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Γιατί η φορολογική δικαιοσύνη δεν μπορεί να είναι μόνο υπόθεση αλγορίθμων. Το ότι κάτι φαίνεται ύποπτο σε μια οθόνη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελεί φοροδιαφυγή. Πίσω από μια τραπεζική μεταφορά μπορεί να υπάρχει μια πραγματική ανάγκη, μια οικογενειακή ενίσχυση, μια έκτακτη περίσταση ή μια απολύτως νόμιμη συναλλαγή.
Η πρόσφατη συζήτηση γύρω από φορολογικές επιβαρύνσεις για μικρά χρηματικά ποσά που μεταφέρονται μεταξύ συγγενών είναι χαρακτηριστική. Η μηχανή μπορεί να εφαρμόσει έναν κανόνα με απόλυτη ακρίβεια. Η κοινωνία, όμως, ζητά κάτι περισσότερο: αναλογικότητα, κοινή λογική και δικαιοσύνη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει, λοιπόν, να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο στα χέρια της φορολογικής διοίκησης και όχι ο αντικαταστάτης της ανθρώπινης κρίσης. Η τεχνολογία μπορεί να δείξει πού υπάρχει πιθανό πρόβλημα. Ο άνθρωπος οφείλει να εξετάσει αν πράγματι υπάρχει πρόβλημα.
Η πραγματική επιτυχία της «Φορολογικής Διοίκησης 3.0» δεν θα μετρηθεί από το πόσους ελέγχους θα πραγματοποιήσει ούτε από το ύψος των προστίμων που θα καταλογίσει. Θα μετρηθεί από το αν καταφέρει να κάνει το κράτος πιο δίκαιο, πιο αποτελεσματικό και τελικά πιο αξιόπιστο απέναντι στον πολίτη.
Γιατί στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, το «νόμιμο» μπορεί να το αποφασίζει ένας αλγόριθμος. Το «δίκαιο», όμως, εξακολουθεί να χρειάζεται άνθρωπο.
Μαριάνθη Μίχου
