Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης: Προτεραιότητα στη Δυτική Μακεδονία
Η κυβέρνηση θεσμοθετεί ειδική μεταχείριση για τις περιοχές της απολιγνιτοποίησης και ανακοινώνει νέο πακέτο έργων, επενδύσεων και ενισχύσεων
Μια σημαντική θεσμική εξέλιξη για τη Δυτική Μακεδονία σηματοδοτεί η κατάθεση και συζήτηση στη Βουλή της τροπολογίας για τη θέσπιση της Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης, την οποία παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης. Η νέα ρύθμιση φιλοδοξεί να δώσει στις περιοχές που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση τη δυνατότητα να λαμβάνουν κατά προτεραιότητα ενισχύσεις, χρηματοδοτήσεις και αναπτυξιακά κίνητρα, δημιουργώντας ένα μόνιμο θεσμικό πλαίσιο στήριξης.
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης από το βήμα της Βουλής, «από εδώ και πέρα, κατά παρέκκλιση από τη γενική αρχή της ισότητας, οι ανάγκες των περιοχών Δίκαιης Μετάβασης επιτρέπεται να λαμβάνονται κατά προτεραιότητα υπόψη σε κάθε νόμο, δημόσια πολιτική, χρηματοδοτικό εργαλείο ή κίνητρο που θα θεσπίζεται». Πρόκειται για μια πρόβλεψη που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η Δυτική Μακεδονία να αποκτήσει προνομιακή μεταχείριση σε κρίσιμες πολιτικές και προγράμματα των επόμενων ετών.
Παράλληλα με τη θεσμοθέτηση της ρήτρας, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων που αφορά άμεσα τη Δυτική Μακεδονία και εκτείνεται σε πολλούς τομείς, όπως οι υποδομές, η ενέργεια, η υγεία, η καινοτομία, οι μεταφορές και η επιχειρηματικότητα.
Στον ενεργειακό τομέα, εξετάζεται η υλοποίηση νέων έργων ενεργειακής εξοικονόμησης μέσω της νέας ρήτρας διαφυγής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ παράλληλα προωθείται νέο πρόγραμμα ενίσχυσης του κλάδου της γούνας, συνολικού ύψους 17 εκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι οι εργαζόμενοι στις λιγνιτικές δραστηριότητες θα απορροφηθούν σε νέα στρατηγικά ενεργειακά έργα της ΔΕΗ, με σχετικές ανακοινώσεις να αναμένονται το επόμενο διάστημα από τη ΔΕΗ και τη ΔΥΠΑ.
Σημαντικές εξελίξεις ανακοινώθηκαν και στον τομέα της υγείας και της έρευνας. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε, τον Σεπτέμβριο αναμένεται να ολοκληρωθεί η νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου Κοζάνης, ενώ τον Νοέμβριο προβλέπεται να ολοκληρωθεί ο Κόμβος Καινοτομίας Υδρογόνου του ΕΚΕΤΑ στην Πτολεμαΐδα, μια υποδομή που φιλοδοξεί να καταστήσει την περιοχή σημείο αναφοράς στις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και του πράσινου υδρογόνου.
Στις υποδομές περιλαμβάνεται επίσης η αναβάθμιση της Σχολής Αστυφυλάκων στην Καστοριά, καθώς και η προώθηση του οδικού άξονα Πτολεμαΐδα – Ξινό Νερό, ο οποίος αναμένεται να χαρακτηριστεί έργο στρατηγικής σημασίας, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες ωρίμανσης και κατασκευής του.
Στον τουριστικό τομέα, η κυβέρνηση προχωρά στην κύρωση της σύμβασης παραχώρησης του χιονοδρομικού κέντρου Βασιλίτσας, με στόχο την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και την ενίσχυση του ορεινού τουρισμού στην περιοχή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στις ιδιωτικές επενδύσεις που σχεδιάζονται στη Δυτική Μακεδονία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η επέκταση των παραγωγικών δραστηριοτήτων του Ομίλου TOTTIS στη Φλώρινα, καθώς και η μεγάλη επένδυση της Wonderplant για τη δημιουργία σύγχρονης μονάδας υδροπονικής καλλιέργειας φρέσκιας τομάτας σε αποκατεστημένη έκταση πρώην λιγνιτωρυχείων στην Πτολεμαΐδα. Η συγκεκριμένη επένδυση, ύψους σχεδόν 130 εκατομμυρίων ευρώ, εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει περίπου 300 νέες θέσεις εργασίας, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες παραγωγικές επενδύσεις που έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια για την περιοχή.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπενθύμισε, παράλληλα, ότι οι νέες αυτές παρεμβάσεις έρχονται να προστεθούν σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα δράσεων που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνεται ο συνολικός σχεδιασμός της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης με προϋπολογισμό 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, η ολοκλήρωση της επέκτασης του αυτοκινητοδρόμου Ε-65 προς τα Γρεβενά, η ενίσχυση της εντοπιότητας στις προσλήψεις του Δημοσίου, καθώς και η προτεραιοποίηση των λιγνιτικών περιοχών στον Αναπτυξιακό Νόμο και στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τα έργα για την τηλεθέρμανση, οι επεκτάσεις των δικτύων φυσικού αερίου, οι αυξημένες χρηματοδοτήσεις στα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, αλλά και οι επενδύσεις στην εκπαίδευση και την υγεία, όπως η ανάπτυξη της Πανεπιστημιούπολης, η κατασκευή νέων φοιτητικών εστιών μέσω ΣΔΙΤ και οι επεκτάσεις των νοσοκομειακών μονάδων της περιοχής.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί μια ουσιαστική θεσμική τομή, καθώς επιτρέπει πλέον να λαμβάνονται ειδικά μέτρα υπέρ των περιοχών που επηρεάζονται περισσότερο από την ενεργειακή μετάβαση, χωρίς να δημιουργούνται εμπόδια στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Όπως σημείωσε ο κ. Χατζηδάκης, πρόκειται για ένα πάγιο αίτημα των βουλευτών της περιοχής, της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων της Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο πλέον αποκτά θεσμική υπόσταση.
Η ουσιαστική επιτυχία της νέας πρωτοβουλίας, ωστόσο, θα κριθεί από την ταχύτητα με την οποία οι εξαγγελίες θα μετατραπούν σε υλοποιημένα έργα, νέες θέσεις εργασίας και αναπτυξιακές ευκαιρίες για τις τοπικές κοινωνίες. Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σε μια κρίσιμη περίοδο μετάβασης μετά την απολιγνιτοποίηση και η αποτελεσματική εφαρμογή της νέας ρήτρας αναμένεται να αποτελέσει βασικό δείκτη για το κατά πόσο η περιοχή θα μπορέσει να περάσει από την εποχή της ενεργειακής παραγωγής σε ένα νέο βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο με επίκεντρο την καινοτομία, τις επενδύσεις και την απασχόληση.
Μαριάνθη Μίχου
