Δυτική Μακεδονία: «Γονατίζουν» οι μικρές επιχειρήσεις – Το αυξανόμενο λειτουργικό και ενεργειακό κόστος «τραβάει» τη Δυτική Μακεδονία στο -2,1%

Σε μια περίοδο όπου οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις παλεύουν να παραμείνουν βιώσιμες, το υψηλό λειτουργικό και κυρίως το ενεργειακό κόστος έχουν καταστεί το μεγάλο «αγκάθι» για την ελληνική οικονομία — με ιδιαίτερα επώδυνες συνέπειες σε περιφερειακό επίπεδο, όπως στη Δυτική Μακεδονία, όπου η οικονομία σημειώνει συγκριτική υποχώρηση.

Το ενεργειακό κόστος, που συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο όλων των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τους προϋπολογισμούς των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια αντοχής σε τέτοιες πιέσεις. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, σχεδόν 9 στις 10 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις δήλωσαν ότι οι δαπάνες λειτουργίας τους αυξήθηκαν σε βαθμό που επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητά τους, με σημαντικό ρόλο στην αύξηση αυτή να παίζει το ενεργειακό κόστος.

Οι επιχειρήσεις — και κυρίως αυτές με μικρό κύκλο εργασιών — αντιμετωπίζουν μια διπλή πίεση: από τη μια οι αυξημένες τιμές ενέργειας και από την άλλη η αδυναμία μετακύλησης του κόστους στον τελικό καταναλωτή, λόγω της πτωτικής αγοραστικής διάθεσης. Πολλές εξ αυτών έχουν ήδη αναγκαστεί να μειώσουν την παραγωγή τους ή να παγώσουν επενδύσεις, περιορίζοντας δραματικά την προοπτική ανάπτυξης και καινοτομίας.

Οι επιπτώσεις αυτής της κατάστασης δεν είναι οριζόντιες· εμφανίζουν έντονες περιφερειακές διαφορές. Στη Δυτική Μακεδονία, μια περιφέρεια παραδοσιακά δεμένη με την παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη, τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομική εικόνα υπολείπεται των εθνικών επιδόσεων. Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, η περιφερειακή οικονομία καταγράφει υποχώρηση της τάξης του -2,1% — ένδειξη των δυσχερειών που αντιμετωπίζει η τοπική οικονομική δραστηριότητα.

Η Δυτική Μακεδονία, ιστορικά μια από τις λιγνιτικές «μηχανές» της χώρας, βρίσκεται σε φάση μετασχηματισμού. Η σταδιακή απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων και η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας έχουν δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις για την τοπική οικονομία — όχι μόνο σε επίπεδο απασχόλησης, αλλά και για τις μικρές επιχειρήσεις που δεν έχουν ακόμα βρει νέο μοντέλο ανάπτυξης.

Αυτή η διπλή κρίση — ενεργειακή και λειτουργική — επιτείνεται από το γεγονός ότι οι μικρές επιχειρήσεις έχουν περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ στην αγορά ενέργειας και πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε σχέση με τις μεγαλύτερες. Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσιογραφικές αναλύσεις, η δυσκολία στη ρευστότητα και οι καθυστερημένες υποχρεώσεις αποτελούν συχνά πρόδρομο σημάδι επιχειρηματικών δυσκολιών, με πολλές μικρές επιχειρήσεις να εμφανίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Από την πλευρά της Πολιτείας, έχουν προωθηθεί μέτρα στήριξης για να μετριάσουν τις πιέσεις αυτές. Πρόσφατα ανακοινώθηκε πρόγραμμα ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ που στοχεύει στην ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία και άλλες περιοχές που επηρεάζονται από την ενεργειακή μετάβαση, με σκοπό τη χρηματοδότηση επενδύσεων που βελτιώνουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και την επιχειρησιακή λειτουργία.

Παρά τα προγράμματα στήριξης, ωστόσο, η καθημερινότητα για δεκάδες επιχειρηματίες παραμένει δύσκολη: οι υψηλές τιμές ενέργειας και οι αυξημένες γενικές δαπάνες λειτουργίας εξακολουθούν να «δαγκώνουν» τα περιθώρια κέρδους, ενώ ο ανταγωνισμός από μεγαλύτερες, πιο ευέλικτες επιχειρήσεις δημιουργεί πρόσθετη πίεση.

Οι κλάδοι που επλήγησαν περισσότερο είναι αυτοί που βασίζονται σε ένταση ενέργειας, όπως η μεταποίηση και η εστίαση, όπου οι μικρές επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να αυξήσουν τις τιμές τους ή να περιορίσουν την παραγωγή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αύξηση των τιμών του λειτουργικού κόστους έχει οδηγήσει ακόμη και σε μείωση του κύκλου εργασιών, επιβαρύνοντας τη βιωσιμότητα των πιο ευάλωτων επιχειρηματικών μονάδων.

Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει ευρύτερες τάσεις στην ελληνική οικονομία, όπου η ανάπτυξη παραμένει άνιση και η ικανότητα διάχυσης των κερδών περιορισμένη. Παρότι υπάρχουν θετικά σημάδια σε εθνικό επίπεδο — όπως η βελτίωση της απασχόλησης σε κάποιους τομείς — η πραγματική οικονομική ζωή πολλών μικρών επιχειρήσεων παραμένει υπό ισχυρό κλυδωνισμό.

Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των μικρών επιχειρήσεων απαιτεί μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις στην αγορά ενέργειας, φθηνότερη πρόσβαση σε πιστώσεις, αλλά και ουσιαστική στήριξη για την ενεργειακή μετάβαση σε τοπικό επίπεδο. Για τον επιχειρηματικό κόσμο της Δυτικής Μακεδονίας και άλλων περιφερειών με αντίστοιχα προβλήματα, οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι για την ανασυγκρότηση και τη σταθεροποίηση της παραγωγικής βάσης.

Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση της βιωσιμότητας των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί θεμέλιο λίθο για μια ισχυρότερη, πιο ισόρροπη οικονομία — και η αντιμετώπιση του αυξανόμενου κόστους λειτουργίας και ενέργειας παραμένει στο επίκεντρο των δημόσιων πολιτικών και των επιχειρηματικών προτεραιοτήτων.